An toàn và sức khỏe – tâm điểm của việc làm trong tương lai: Xây dựng trên nền tảng 100 năm kinh nghiệm

11/06/2019
Nhìn lại những thành tựu đạt được trong vòng 100 năm kể từ ngày thành lập Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) và đưa ra một số thách thức mới nổi cũng như cơ hội tạo ra môi trường làm việc tốt hơn - đó là nội dung của Báo cáo mới về An toàn Sức khỏe Nghề nghiệp (ATSKNN) được ILO công bố trước ngày Thế Giới về An toàn và Sức khỏe tại Nơi làm việc 28 tháng 4.

GIỚI THIỆU

Hàng năm, 2,78 triệu người lao động chết do tai nạn nghề nghiệp và bệnh tật liên quan đến công việc (trong đó 2,4 triệu có liên quan đến bệnh tật) và khoảng 374 triệu lao động gặp tai nạn nghề nghiệp không gây tử vong. Ngoài chi phí về kinh tế, còn là chi phí vô hình, không thể nhận biết qua những con số kể trên, không thể đo được sự chịu đựng của con người trước những điều kiện làm việc nghèo nàn về an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ). Điều này là hết sức đáng tiếc bởi theo nghiên cứu và thực hành từ thế kỷ trước đã liên tục chứng minh rằng vấn đề trên hầu như đều có thể phòng ngừa được.

Những rủi ro về tâm lý, stress liên quan đến công việc và bệnh tật không lây nhiễm hiện đang thu hút được sự chú ý của nhiều lao động trên toàn thế giới. Cùng lúc đó, nhiều lao động vẫn tiếp tục gặp thách thức với các rủi ro về ATVSLĐ liên quan đến công việc. Điều quan trọng là không thể bỏ qua những đối tượng này khi thế giới công việc liên tục chuyển đổi.

Khi hướng tới tương lai của sức khỏe và an toàn tại nơi làm việc, chúng ta được yêu cầu xem xét lại những tiến bộ từ thế kỷ trước. Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) được hình thành dựa trên khái niệm về sự an toàn và sức khỏe làm việc, an toàn vệ sinh lao động gắn liền với nền tảng hình thành tổ chức này. Trong khi liên tục phải đối phó với những thách thức trong công tác an toàn vệ sinh lao động, thì việc áp dụng và phổ biến các công cụ liên quan đến ATVSLĐ liên tục giữ vai trò trung tâm trong các hoạt động của ILO. Gần đây, cùng với các Tuyên bố lớn, ILO đã có hơn 40 công cụ dành riêng cho lĩnh vực ATVSLĐ.

Một đặc điểm dễ nhận biết khác trong các hoạt động của ILO là việc phát triển các Bộ quy tắc ứng xử ILO, cung cấp hướng dẫn của ILO trong nhiều ngành kinh tế khác nhau và đối với các nguy cơ đặc thù riêng biệt; cũng như sản phẩm hướng dẫn của ILO về hệ thống quản lý ATVSLĐ và việc giám sát sức khỏe người lao động. Bước tiến nhằm tạo lập nền văn hóa phòng ngừa đã đem lại nhiều ấn phẩm kỹ thuật cũng như các gói tập huấn về ATVSLĐ được thiết kế nhằm bảo vệ và tuyên truyền hơn nữa về sức khỏe và an toàn cho người lao động trên toàn thế giới.

HIỆN TẠI VÀ TƯƠNG LAI CỦA CÔNG TÁC ATVSLĐ RA SAO?

1. Công nghệ

Những tiến bộ nhanh chóng về công nghệ ảnh hưởng tới hầu hết các khía cạnh của thế giới công việc. Số hóa, khoa học rô-bốt và việc sử dụng công nghệ nano đã cánh mạng hóa nơi làm việc nhưng cùng lúc cũng làm gia tăng những lo ngại về ATVSLĐ. Ví dụ: tăng cường số hóa đem lại cơ hội kiểm tra thời gian thực của người lao động nhằm giảm thiểu các phơi nhiễm nguy hại, nhưng đồng thời cũng ảnh hưởng tới sự riêng tư khi tiến hành thu thập và ghi lại thông tin cá nhân nhạy cảm.

2. Nhân khẩu học

Lực lượng lao động trên toàn cầu luôn trong dòng chảy thay đổi không ngừng. Ở một số khu vực, dân số trẻ đang tăng, trong khi ở các khu vực khác, dân số lại đang già đi. Khoảng cách về giới tại thị trường lao động giữ nguyên ở cả các nước phát triển và đang phát triển, phụ nữ thường làm việc theo thỏa thuận không tiêu chuẩn và làm việc tại nhà. Trong khi đó việc làm tại nhà có thể loại phụ nữ ra khỏi những nơi làm việc nguy hiểm, thiếu giám sát ATVSLĐ tại các cơ sở phi kết cấu có thể đưa ra những thách thức riêng biệt.

Trường hợp đối với công việc phải ngồi lâu và lặp đi lặp lại, ngày càng có nhiều phụ nữ mắc chứng rối loạn xương khớp và đối mặt với rủi ro cao về sự gia tăng căn bệnh này khi được so sánh với nam giới làm công việc tương tự.

3. Phát triển bền vững

Con người đã gây ra biến đổi khí hậu, chính là nguyên nhân của sự biến đổi thế giới công việc. Ví dụ: ô nhiễm không khí từ khai thác mỏ ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe của thợ mỏ nhưng cũng gián tiếp ảnh hưởng tới sức khỏe của người lao động làm việc ở các ngành khác xung quanh cũng như quần chúng nhân dân. Trong khi sự gia tăng của việc làm xanh và công nghiệp xanh sẽ quảng bá cho xã hội có mức các-bon thấp (low-carbon) và có thể giảm thiểu công việc nguy hại tại các ngành nghề truyền thống như khai thác mỏ, thì việc làm xanh cũng có thể tạo ra những rủi ro mới và chưa được biết tới như phơi nhiễm hóa chất trong ngành tái chế.

4. Thay đổi trong tổ chức việc làm

Những yêu cầu của thế giới toàn cầu hóa ngày một tăng đã dẫn đến số lượng ngày càng tăng người lao động làm việc quá giờ và các hình thức việc làm không tiêu chuẩn. Sự phát triển của kinh tế nền tảng toàn cầu hóa đã xóa mờ ranh giới giữa gia đình và công việc – một mặt giảm bớt stress gắn với trao đổi và tăng nội lực, mặt khác cũng tạo ra những sức ép tâm lý đặc thù đối với người lao động nỗ lực cân bằng các yêu cầu của đời sống việc làm và các trách nhiệm dựa trên nền tảng gia đình.

LĨNH VỰC ATVSLĐ ĐANG VƯƠN LÊN MỘT CÁCH HIỆU QUẢ RA SAO TRƯỚC NHỮNG THÁCH THỨC VÀ CƠ HỘI CHUYỂN ĐỔI NÀY?

Dự đoán những rủi ro ATVSLĐ mới

Với những công nghệ mới, sự chuyển đổi về nhân khẩu học, biến đổi khí hậu và các mô hình việc làm và tổ chức công việc khác nhau đang hình thành nên thế giới công việc, vì vậy việc dự đoán trước được các rủi ro về an toàn và sức khỏe liên quan đến công việc đã và sẽ trở nên ngày càng quan trọng hơn bao giờ hết. Dự đoán các rủi ro là bước đi đầu tiên mang tính quyết định để quản lý một cách có hiệu quả và xây dựng nền văn hóa ATVSLĐ phòng ngừa trong một thế giới luôn thay đổi. Các bước thông thường để tiến hành thực hiện bao gồm dự báo, đánh giá công nghệ và nghiên cứu tương lai, cho phép nhận diện được các rủi ro về an toàn và sức khỏe liên quan đến công việc và tiến hành những hành động phòng ngừa hiệu quả.

Sự đa ngành trong quản lý ATVSLĐ

Hướng tiếp cận đa ngành đối với công tác ATVSLĐ có thể nhằm mục đích đưa các ngành như: luật (chính sách công và luật lao động); thiết kế công việc (kỹ thuật, ergonomic, phần mềm và tự động hóa); các công cụ (công nghệ, kỹ thuật y tế và bộ cảm biến); môi trường, các tác động tâm lý-xã hội (sức khỏe cộng đồng, dinh dưỡng, hoạt động thể chất và nhân khẩu học); đặc điểm con người (tâm lý học, xã hội học và kinh tế học); y học và khoa học về thần kinh; tổ chức công việc, bên cạnh việc thiết kế và nguồn nhân lực.

Xây dựng hiểu biết về ATVSLĐ

Hiện đang tồn tại nhu cầu ngày càng tăng việc đưa ATVSLĐ vào cốt lõi của giáo dục phổ thông cho mọi đối tượng trước khi tham gia vào thế giới việc làm, đồng thời tiếp tục xuyên suốt cuộc đời làm việc của người lao động. Lồng ghép ATVSLĐ vào giáo dục phổ thông và các chương trình đào tạo nghề có thể giúp xây dựng các thế hệ người lao động tương lai an toàn hơn, khỏe mạnh hơn. Tuyên truyền về việc học tập về ATVSLĐ suốt đời có thể giúp người lao động và người sử dụng lao động học hỏi và thích ứng với các rủi ro đã tồn tại từ trước cũng như mới nảy sinh, từ đó cải thiện an toàn và sức khỏe trong suốt cuộc đời làm việc.

CHÚNG TA SẼ ĐI VỀ ĐÂU?

Thế giới việc làm đang chuyển đổi trước mắt chúng ta, đem theo nó những cơ hội có một không hai, đồng thời cũng đưa ra những thách thức.

Chúng ta không thể dự đoán được chính xác loại hình công nghệ gì sẽ tồn tại trong tương lai, nó sẽ hoà nhập vào thế giới việc làm ra sao và những tác động nào – tích cực hay tiêu cực – sẽ xảy ra đối với công tác ATVSLĐ. Do vậy, câu trả lời của chúng ta cho sự chuyển đổi chưa được biết tới này là phải tham gia một cách toàn diện và lấy con người làm trung tâm, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học tập suốt đời và liên tục phát triển nâng cao kỹ năng.

Hướng tiếp cận lấy con người làm trung tâm đối với công tác ATVSLĐ trong tương lai công việc yêu cầu sự đầu tư đổi mới về năng lực con người, cho phép họ đạt được và cập nhật các kỹ năng, đồng thời hỗ trợ họ qua những chuyển đổi mà họ đang thực hiện trong cuộc sống. Bao gồm giáo dục và đào tạo về ATVSLĐ suốt đời có thể giúp người lao động và người sử dụng lao động thích nghi với những rủi ro về an toàn và sức khỏe mới, những rủi ro đang nổi lên và những rủi ro tồn tại từ trước đó, đồng thời cải thiện được đầu ra trong công tác ATVSLĐ tại nơi làm việc.

Tháng 1/2019, tại buổi lễ khai mạc các hoạt động kỷ niệm 100 ngày thành lập ILO, Ủy ban ILO toàn cầu về tương lai việc làm đã kêu gọi một bảo đảm lao động toàn diện bao gồm các quyền căn bản của người lao động, mức thu nhập thỏa đáng, giới hạn về số giờ làm việc và bảo đảm ATVSLĐ tại nơi làm việc. Ủy ban cũng kêu gọi công nhận an toàn và sức khỏe tại nơi làm việc trở thành một nguyên tắc và quyền căn bản tại nơi làm việc.

Trong khi con đường phía trước còn rất nhiều thách thức mới đối với công tác an toàn và sức khỏe tại nơi làm việc, chính phủ các nước, người sử dụng lao động và người lao động, cũng như các bên liên quan cần nắm bắt cơ hội nhằm tạo lập một tương lai việc làm an toàn và lành mạnh cho tất cả mọi người. Đã tới lúc phải hành động!

Báo cáo An toàn và Sức khỏe là trọng tâm của lương lai việc làm: Xây dựng trên nền tảng 100 năm kinh nghiệm 

Biên dịch: Bích Hà

(Nguồn tin: ilo.org)