Huấn luyện Phòng cháy chữa cháy bằng phương pháp tiên tiến và thực chất để ngăn nguy cơ cháy nổ từ các chung cư, nhà cao tầng và công trình xây dựng cao tầng

17/12/2021

Tình hình phát triển các công trình cao tầng ở Việt Nam

Trên thế giới, nhà cao tầng, siêu cao tầng và nhà chọc trời đã được xây dựng rất nhiều trong đô thị các nước đã và đang phát triển. Đến nay, tại nhiều thành phố, nhất là các thành phố có lịch sử phát triển nhà cao tầng lâu đời, tốc độ phát triển nhà cao tầng đã chậm lại, ít có xây mới mà chủ yếu là cải tạo để hoàn thiện hơn.

Xây dựng mới nhà cao tầng ngày nay chỉ tập trung chủ yếu ở các nước đang phát triển và chậm phát triển. Việt Nam cũng là một đất nước đang phát triển mạnh nhà cao tầng. Trong khoảng hai năm gần đây, loại hình nhà cao tầng được xây dựng nhiều, và ngày càng nhiều hơn. Còn rất nhiều vấn đề bất cập và cấp bách trong thiết kế, xây dựng, thẩm định và quản lý chất lượng công trình nhà cao tầng ở Việt Nam. Điều này đòi hỏi chúng ta cần nghiêm túc nhìn lại, đánh giá và tìm con đường đi, hướng phát triển phù hợp nhất để loại hình kiến trúc nhà cao tầng đáp ứng được nhu cầu sử dụng thực tế, tránh những hậu quả khó khắc phục, nhất là trong vấn đề bảo vệ môi trường sinh thái.

Các công trình cao tầng và các nhà cao tầng đã được thiết kế, thẩm định và thi công hệ thống thiết bị PCCC đảm bảo tiêu chuẩn, quy chuẩn; công tác kiểm tra an toàn PCCC của lực lượng tại chỗ diễn ra thường xuyên, tuy nhiên những vấn đề liên quan đến việc bảo đảm an toàn PCCC cho công trình chỉ được phát hiện khi các cơ quan chức năng kiểm tra định kỳ hoặc khi sự cố đã xảy ra. Theo kết quả kiểm tra về PCCC, các lỗi vi phạm chủ yếu là hệ thống PCCC chưa trang bị đầy đủ hoặc có nhưng không hoạt động; không đủ diện tích cho xe thang, xe chữa cháy hoạt động; lối thoát nạn không đảm bảo, chưa nghiệm thu PCCC nhưng vẫn cố tình đưa công trình vào hoạt động…

Ngoài ra, kiến thức và kỹ năng xử lý tình huống ứng phó với sự cố cháy, nổ của người dân còn thấp, hầu hết thường hoảng loạn, mất bình tĩnh dẫn tới nhiều hậu quả đáng tiếc. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn tới nguy cơ mất an toàn PCCC các nhà, chung cư cao tầng nhưng nổi bật trong đó là do đặc điểm kiến trúc, bố trí công năng sử dụng, đặc điểm kỹ thuật các hệ thống của toà nhà và công tác bảo đảm an toàn PCCC trong quá trình xây dựng, vận hành và sử dụng.

Tình hình thực tế cho thấy, công tác phòng cháy, chữa cháy cho công trình xây dựng, nhà ở, đặc biệt là nhà cao tầng luôn là việc cần được quan tâm hàng đầu để đáp ứng các yêu cầu về an toàn sinh mạng cho người sử dụng. Do đó, các dự án đầu tư xây dựng công trình buộc phải đáp ứng các yêu cầu khắt khe theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy.

Nguyên nhân cháy nổ các công trình cao tầng và nhà cao tầng

Thứ nhất,do chập điện, sự cố máy móc, thiết bị trong các tòa nhà dễ dẫn đến cháy nổ. Hiện tượng chập mạch điện là rất phổ biến hiện nay, khi nhiều hộ dân, khu văn phòng sử dụng quá tải. Đặc biệt, ở các khu chung cư cao tầng, điện được lắp mạch ngầm nên việc phát hiện ra rò rỉ, sự cố gặp nhiều khó khăn. Nếu như chập điện và gặp các vật dễ cháy, bắt lửa thì đám cháy sẽ bùng phát rất nhanh.

Thứ 2,do nhiều căn hầm thuộc các khu chung cư là nơi lắp đặt các bốt điện, dàn tản nhiệt điều hòa, nếu xảy ra tình trạng chập cháy, hàng trăm chiếc xe máy chứa đầy xăng sẽ có nguy cơ cháy nổ.

Thứ 3,phương án chữa cháy, cứu hộ, cứu nạn công trình được xây dựng không phù hợp với đặc điểm thực tế của tòa nhà; nhiều cơ sở không tổ chức thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn định kỳ theo quy định. Không phổ biến, hướng dẫn người dân sống trong tòa nhà các biện pháp thoát nạn khi sự cố xảy ra.

Thứ 4,do các hộ gia đình thường bố trí vật dụng sinh hoạt trên lối thoát nạn như thang bộ, cửa đi…làm tăng mức độ nguy hiểm khi có cháy xảy ra, làm ảnh hưởng đến công tác tự thoát nạn, cứu nạn và cứu hộ. Đồng thời, những vật dụng bén lửa như rèm cửa, đồ gỗ... trang trí thường được các hộ gia đình sử dụng.

Thứ 5,còn phổ biến tình trạng các gia đình dùng gas để đun nấu và một số hành động mất an toàn, như: Không khóa van bình gas sau khi đun, quên tắt bếp gas, sử dụng các chai chứa gas và các phụ kiện không đảm bảo chất lượng… có thể khiến cho “thần hỏa” đến tìm.

Thứ 6,bố trí các phương tiện phòng cháy và chữa cháy tại chỗ không đạt được yêu cầu về chất lượng và người dân, người lao động, người sử dụng không biết cách sử dụng chúng khi cần thiết.

Để hạn chế tối đa nguy cơ gây cháy chung cư, các công trình cao tầng, các hộ dân, người lao động và các Ban quản lý tòa nhà, chủ các công trình xây dựng, chủ sử dụng các tòa nhà cao tầng cần phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định phòng cháy chữa cháy, và không được chủ quan với các nguy cơ gây ra cháy nổ. Chỉ cần một bất cẩn cũng đủ để gây ra một đám cháy nghiêm trọng trong các công trình cao tầng. Do đó, việc nâng cao ý thức phòng cháy chữa cháy tại các công trình cao tầng là đặc biệt quan trọng.

Huấn luyện PCCC thực chất và tiên tiến, giải pháp cốt lỗi cho giảm thiểu nguy cơ và thiệt hại do cháy gây ra

Mặc dù đã có nhiều biện pháp thông tin, tuyên truyền và sự nỗ lực của các cấp, các ngành để chỉ đạo thực hiện công tác an toàn vệ sinh lao động, phòng chống cháy nổ nhưng vẫn còn một số đơn vị, cá nhân còn chủ quan chưa thực sự chú trọng công tác PCCC, dẫn đến xảy ra các vụ cháy, nổ không được kiểm soát kịp thời gây hậu quả nghiêm trọng. Có thể nói, trong bối cảnh đất nước không ngừng xây dựng và phát triển thì công tác PCCC càng chiếm giữ một vai trò quan trọng. Ít có loại tai nạn nào mà cùng lúc có thể gây thiệt hại lớn về tính mạng và tài sản như trong các vụ hỏa hoạn. Để việc phòng cháy phải trở thành một nguyên tắc sống, ăn sâu bám rễ vào ý thức của từng người dân, người lao động và các chủ tòa nhà, công trình, việc tuyên truyền, huấn luyện PCCC phải được tổ chức, triển khai một cách thực chất, bằng các phương tiện, thiết bị tiên tiến, nhất là trong thời đại số hóa và ứng dụng công nghệ thông tin hiện nay. Các nội dung huấn luyện bằng công nghệ thực tế ảo VR, có thể thực hiện nay, như: Nội dung đào tạo an toàn trải nghiệm trực tiếp tình huống cháy theo bối cảnh; Chương trình mô phỏng đào tạo an toàn trải nghiệm mô phỏng bình chữa cháy cùng lúc từ 1 đến 4 người:kiểm tra được năng lực chữa cháy thực tế như lượng phun và độ chính xác, có thể bảo mật dữ liệu,có cùng kích thước, trọng lượng và chức năng như một bình chữa cháy thực sự; Sử dụng cảm biến con quay thu nhận thông tin không dây, thiết bị thông tin cự li gần; hiển thị thông tin kết quả mô phỏng trên màn hình, và có thể xếp hạng người trải nghiệm như game.

Quá trình trải nghiệm thực tế ảo chữa cháy, nhằm đào tạo về việc nhận thức được tầm quan trọng của việc dập tắt đám cháy sớm và hướng dẫn cách sử dụng bình chữa cháy các loại đúng cách thông qua việc tạo tình huống xảy ra cháy thùng chứa dầu và khíga, trải nghiệm phản ứng ban đầu và dập lửa khi xảy ra hỏa hoạn thông qua bình chữa cháy không khí dùng trong đào tạo. Chọn trải nghiệm cháy thực tế (tạo lửa và khói) và bằng hỏa hoạn mô phỏng; Thiết bị điều khiển có thể điều chỉnh kích thước ngọn lửa của thiết bị đánh lửa tự động; Thiết bị tạo sương mù tự động để tạo ra tình huống khói xảy ra khi hỏa hoạn, quá trình giúp tối đa hóa cảm giác thực với hệ thống âm thanh liên kết với hỏa hoạn (còi báo động).


Ảnh Mô hình trải nghiệm huấn luyện chữa cháy bằng công nghệ thực tế ảo AR

Trải nghiệm chữa cháy bằng bình chữa cháy mô phỏng, để dập tắt đám cháy sẽ thực hành với thiết bị bình chữa cháy mô phỏng và làm quen với phương pháp sử dụng các loại bình chữa cháy. (Có thể chọn và trải nghiệm tại các địa điểm như lớp học, phòng thí nghiệm, văn phòng, nhà xưởng, kho, khu vực rác, v.v.).

'Hệ thống chữa cháy học tập' là một hệ thống giáo dục dập lửa sử dụng bình chữa cháy cho giáo dục để thao tác S/W thông tin để dập tắt đám cháy ảo. ① Việc thực hiện một cảm biến truyền thông không dây trong một khoảng cách gần có thể phát hiện thông tin như dập lửa và thay đổi vị trí v.v. (cảm biến con quay hồi chuyển) ② Thông qua màn hình đồ họa 3D có thể tiến hành dập lửa và kiểm tra thông tin về kết quả và thời gian chữa cháy trong thực ③ Cùng lúc tối đa có thể 4 người cùng trải nghiệm được (có thể lựa chọn từ 1~4 người) ④ Việc áp dụng hình thức xếp hạng sẽ làm tăng sự tập trung và thú vị cho người trải nghiệm ⑤ Sau khi sạc pin có thể tiến hành đào tạo liên tục tối đa 6 giờ đồng hồ ⑥ Có khả năng điều chỉnh mức độ khó dễ cho mọi đối trượng người lớn, trẻ em v.v


Khu trải nghiệm chữa cháy ảo, dùng bình cứu hỏa cảm biến

Trải nghiệm sơ tán hỏa hoạn: Giả định tình huống bạn đang sơ tán khỏi một tòa nhà phức tạp khi xảy ra thảm họa như hỏa hoạn/động đất để làm quen với kỹ năng sơ tán khẩn cấp đúng theo từng tình huống Trải nghiệm thoát hiểm một cách an toàn và nhanh chóng từ mê cung với nhiều tình huống nguy hiểm; Tạo tình huống hỏa hoạn theo giai đoạn trong tòa nhà và tình huống khói, bóng tối rồi thực hiện trải nghiệm đối phó và sơ tán theo tình huống đó; Tạo tình huống bóng tối (điều chỉnh ánh sáng); Tạo tay cầm, cầu thang, sụp tường (phát hiện tự động), bị kẹt tường (phát hiện tự động), tạo sương mù, cửa cuốn chống cháy; Lắp đặt chướng ngại vật theo loại (bẫy sàn, dọc, chướng ngại vật ngang), cầu thang máy; Cài đặt hệ thống âm thanh (còi báo động, sập, cháy) cho từng tình huống; Lắp đặt camera quan sát các khu vực trải nghiệm và cài đặt màn hình ngoài để kiểm tra tình hình bên trong từ bên ngoài.


Hình ảnh trải nghiệm VR của cảnh sát PCCC

Để tiếp tục thực hiện có hiệu quả Luật phòng cháy và chữa cháy, mỗi người hãy tích cực tìm hiểu kiến thức, pháp luật về phòng cháy chữa cháy và cứu nạn cứu hộ, nắm vững những mối nguy hiểm về cháy, nổ tại nơi làm việc, nơi ở và các biện pháp phòng ngừa. Ngoài việc thường xuyên chú trọng việc quản lý và sử dụng an toàn nguồn lửa, nguồn nhiệt và các chất dễ cháy khác ở mọi lúc, mọi nơi, biết cách xử lý kịp thời khi có cháy xảy ra; thường xuyên tự kiểm tra công tác phòng cháy chữa cháy, phát hiện và khắc phục ngay những sơ hở, thiếu sót về phòng cháy và chữa cháy. Việc ứng dụng các giải pháp huấn luyện, truyền thông thông qua trải nghiệm thực tế ảo có thể giúp cho công tác huấn luyện PCCC thu hút hơn, ngay cả với trẻ em và người già, mọi người đều có thể tham gia và hạn chế được việc thực hành dùng những vật liệu cháy có thực mất rất nhiều thời gian bố trí, triển khai nhưng số người được thực hành quá ít hiện nay. Qua đó hạn chế thấp nhất số vụ cháy và thiệt hại do cháy gây ra, góp phần đảm bảo an ninh trật tự, an toàn, vệ sinh lao động trong thi công và sản xuất, bảo vệ cuộc sống bình yên và hạnh phúc cho mọi người.

TS. Nguyễn Anh Thơ

Quyền Viện trưởng Viện Khoa học An toàn và Vệ sinh lao động

(Nguồn tin: Vnniosh.vn)