Phát triển bộ lấy mẫu hơi nicotin thụ động phục vụ đánh giá phơi nhiễm nghề nghiệp

TÓM TẮT

Đặt vấn đề

Nicotine là thành phần chính trong khói thuốc lá, có nhiều tác hại đối với sức khỏe và là yếu tố tiếp xúc nghề nghiệp đặc trưng trong ngành sản xuất thuốc lá. Ở Việt Nam, bệnh nhiễm độc nicotin đã được công nhận là bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm, do đó việc đánh giá nồng độ nicotin trong không khí lao động có ý nghĩa quan trọng trong công tác dự phòng và bảo vệ sức khỏe người lao động. Bên cạnh phương pháp lấy mẫu chủ động, phương pháp lấy mẫu thụ động có ưu điểm đơn giản, thuận tiện nhưng cần được nghiên cứu, tối ưu và kiểm chứng độ tin cậy trước khi áp dụng rộng rãi.

Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu nhằm phát triển bộ lấy mẫu hơi nicotin thụ động (VnNIC), tối ưu vật liệu mang và nồng độ chất hấp phụ, đồng thời đánh giá khả năng áp dụng thông qua so sánh với phương pháp lấy mẫu chủ động chuẩn. Hai loại màng lọc (GF/A và Quartz) được tẩm NaHSO₄ ở các nồng độ khác nhau, đánh giá hiệu suất thu hồi, khả năng lưu mẫu theo thời gian, cấu trúc bề mặt bằng kính hiển vi điện tử quét (SEM). Nicotin được phân tích bằng sắc ký khí GC/NPD. Mối tương quan giữa phương pháp thụ động và chủ động (XAD-4) được xác định thông qua thí nghiệm buồng mẫu và khảo sát thực tế tại các khu vực sản xuất thuốc lá.

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy cả hai loại màng đều đạt hiệu suất thu hồi trên 90%, trong đó nồng độ tẩm NaHSO₄ 4% cho hiệu suất cao nhất. Màng GF/A có khả năng lưu mẫu tốt hơn sau 14 ngày và chi phí thấp hơn so với màng Quartz. Hình ảnh SEM cho thấy ở nồng độ tẩm 4%, chất hấp phụ phân bố đều, tạo diện tích bề mặt hấp phụ tối ưu. Bộ lấy mẫu thụ động VnNIC có tốc độ hấp thu trung bình 8,66 ± 0,12 mL/phút. Kết quả đo nồng độ nicotin bằng VnNIC có mối tương quan tuyến tính rất chặt chẽ với phương pháp chủ động XAD-4 (R² = 0,9592).

Kết luận

Nghiên cứu đã phát triển thành công bộ lấy mẫu hơi nicotin thụ động VnNIC sử dụng màng GF/A tẩm NaHSO₄ 4%, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật trong quan trắc nồng độ vết nicotin trong không khí. Phương pháp thụ động cho kết quả tương đương phương pháp chuẩn, có độ tin cậy cao và phù hợp để ứng dụng trong đánh giá phơi nhiễm nghề nghiệp, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát và phòng ngừa nguy cơ sức khỏe cho người lao động.

(Bài viết được đăng trên Tạp chí Hoạt động KHCN số 1,2&3-2021)