Chuyển đổi số thành “lá chắn thép” cho an toàn lao động
Dù số vụ tai nạn lao động năm 2025 giảm mạnh, nguy cơ mất an toàn tại các công trường xây dựng và giao thông vẫn ở mức cao, đòi hỏi chuyển mạnh từ bị động sang chủ động phòng ngừa.
Siết chặt an toàn lao động trong xây dựng và giao thông
Tai nạn lao động giảm nhưng nguy cơ rủi ro vẫn hiện hữu
Theo thống kê của Bộ Nội vụ, năm 2025, cả nước xảy ra 7.004 vụ tai nạn lao động, khiến 7.156 người bị nạn, giảm lần lượt 15,74% và 15,53% so với năm 2024. Số vụ tai nạn lao động chết người là 621 vụ, làm 658 người tử vong, giảm khoảng 9%. Tuy nhiên, số ca bị thương nặng lại tăng 5,27%, cho thấy nguy cơ mất an toàn vẫn ở mức cao, nhất là trong lĩnh vực xây dựng và giao thông vận tải. Riêng các lĩnh vực thuộc quản lý của Bộ Xây dựng ghi nhận 20 vụ tai nạn lao động, làm 23 người chết và bị thương.
Các nguyên nhân dẫn đến tai nạn chết người chủ yếu gồm tai nạn giao thông, ngã từ trên cao, điện giật và sự cố máy móc thiết bị cán, kẹp, cuốn. Đáng chú ý, nguyên nhân xuất phát từ phía người sử dụng lao động chiếm 28,5% tổng số vụ; do người lao động chiếm 20%; còn lại 51,5% thuộc các nguyên nhân khác.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng cho biết, thời gian qua, Bộ Xây dựng đã phối hợp với các bộ, ngành, địa phương và các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng tập trung hoàn thiện hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật về an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ).
Theo Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng, việc xây dựng hành lang pháp lý và kỹ thuật được xem là công cụ quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm an toàn trong hoạt động xây dựng và giao thông vận tải.
Cùng với đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về ATVSLĐ đối với người sử dụng lao động và người lao động tiếp tục được đẩy mạnh. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư máy móc hiện đại, áp dụng công nghệ tiên tiến, xây dựng hệ thống quản lý ATVSLĐ theo tiêu chuẩn quốc tế, qua đó góp phần giảm thiểu tai nạn lao động trong lĩnh vực xây dựng và giao thông.
Ông Hoàng Hải, Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, công tác quản lý ATVSLĐ trong lĩnh vực xây dựng và giao thông vận tải ngày càng được quan tâm toàn diện, từ hoàn thiện văn bản pháp luật, ban hành chỉ đạo, hướng dẫn đến tăng cường tuyên truyền, kiểm tra và phổ biến pháp luật. Nhiều địa phương cũng đã triển khai các hoạt động thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả quản lý an toàn lao động.
Đặc biệt, nhằm tăng cường hướng dẫn thực tiễn, ngày 29/7/2025, Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng đã ban hành hai tài liệu kỹ thuật hướng dẫn an toàn khi làm việc trên cao và trong không gian hạn chế tại công trường. Đây được xem là cơ sở quan trọng để các doanh nghiệp nghiên cứu, áp dụng và phổ biến trong quá trình thi công.
Tuy vậy, theo ông Hoàng Hải, công tác ATVSLĐ hiện vẫn đối mặt nhiều khó khăn. Hệ thống nhân sự làm công tác an toàn lao động ở cả trung ương và địa phương còn thiếu về số lượng, chưa được quy định rõ ràng và chưa được đào tạo bài bản. Nhiều cán bộ phụ trách vẫn kiêm nhiệm, thiếu các chương trình bồi dưỡng định kỳ.
Ngoài ra, kinh phí dành cho công tác ATVSLĐ chưa được quy định cụ thể, mức đầu tư còn hạn chế, trong khi chế tài xử lý vi phạm chưa đủ sức răn đe. Quy định về đánh giá nguy cơ rủi ro cũng còn thiếu hướng dẫn chi tiết, khiến nhiều doanh nghiệp lúng túng khi triển khai thực tế.
Chuyển từ bị động sang chủ động phòng ngừa
Theo các chuyên gia, đặc thù thi công xây dựng với nhiều giai đoạn, điều kiện làm việc thay đổi liên tục, môi trường ngoài trời và sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau khiến nguy cơ mất an toàn luôn ở mức cao. Đặc biệt, tại các công trình ở vùng sâu, vùng xa hoặc doanh nghiệp quy mô nhỏ, việc tuân thủ quy định ATVSLĐ vẫn chưa đầy đủ.
Một số chủ đầu tư, đơn vị tư vấn giám sát chưa thực hiện nghiêm trách nhiệm kiểm tra, giám sát an toàn lao động. Trong khi đó, hoạt động thanh tra, hướng dẫn tại một số địa phương còn hạn chế về nhân lực và tần suất kiểm tra.
Ông Hoàng Hải cho rằng, việc ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý ATVSLĐ hiện chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn. Đây là vấn đề cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ trong thời gian tới, đặc biệt khi ngành xây dựng đang bước vào giai đoạn phát triển với nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Đặng Trọng Đức – Thành viên HĐQT, Tổng Giám đốc Công ty CP Xây dựng Phục Hưng Holdings cho biết, với định hướng lấy con người làm trung tâm, doanh nghiệp luôn chú trọng bảo đảm an toàn và chăm lo đời sống người lao động.
Trong 25 năm phát triển, Phục Hưng Holdings đã tham gia nhiều dự án quy mô lớn và công trình trọng điểm quốc gia. Vì vậy, công tác ATVSLĐ không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là cam kết tự thân của doanh nghiệp.
Theo ông Đặng Trọng Đức, hiện 100% kỹ sư, công nhân của doanh nghiệp đều được huấn luyện an toàn lao động, trang bị đầy đủ bảo hộ lao động, đồng thời được bảo đảm điều kiện sinh hoạt và hỗ trợ đời sống thông qua nhiều hoạt động thiết thực.
“ATVSLĐ không chỉ là yêu cầu pháp luật mà còn là cam kết tự nguyện của doanh nghiệp. Một môi trường làm việc an toàn sẽ tạo động lực nâng cao năng suất, góp phần phát triển bền vững và xây dựng uy tín thương hiệu”, ông Đặng Trọng Đức nhấn mạnh.
Theo lãnh đạo Phục Hưng Holdings, trong bối cảnh chuyển đổi số và thiếu hụt lao động lành nghề, các chủ đề của Tháng hành động ATVSLĐ và Tháng Công nhân năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đòi hỏi ngành xây dựng phải đổi mới quản lý, nâng cao hiệu quả và năng suất lao động.
Trong khi đó, Chủ tịch Công đoàn Xây dựng Việt Nam Phạm Hoài Phương khẳng định, an toàn lao động là quyền cơ bản của người lao động. Công đoàn sẽ tiếp tục đổi mới nội dung hoạt động, phát huy vai trò mạng lưới an toàn vệ sinh viên và đẩy mạnh phong trào thi đua “Xanh – Sạch – Đẹp”.
“Kiên quyết không để xảy ra mất an toàn vì tính mạng, sức khỏe của người lao động”, ông Phạm Hoài Phương nhấn mạnh.
Theo Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng, năm 2026 được Bộ Xây dựng xác định là năm bản lề để chuyển mạnh từ bị động sang chủ động phòng ngừa trong công tác ATVSLĐ.
Trọng tâm là nhận diện sớm nguy cơ rủi ro, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo trong quản lý ATVSLĐ; đồng thời tăng cường tuyên truyền pháp luật và nâng cao trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và người lao động.
Lãnh đạo Bộ Xây dựng cho rằng, việc ứng dụng công nghệ, triển khai hệ thống cảnh báo sớm và nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, doanh nghiệp sẽ giúp kiểm soát tốt hơn nguy cơ mất an toàn. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là ý thức tự bảo vệ của mỗi người lao động và việc tuân thủ nghiêm các quy định về ATVSLĐ.
Thứ trưởng Bùi Xuân Dũng cũng đề nghị các cơ quan chức năng tiếp tục tăng cường kiểm tra, hướng dẫn việc thực hiện ATVSLĐ trong hoạt động xây dựng và giao thông vận tải, qua đó góp phần giảm thiểu tai nạn, bảo vệ tính mạng và sức khỏe người lao động trong giai đoạn phát triển mới của ngành xây dựng.
Hải Yến
