Thái Nguyên: Bảo đảm quyền lợi người lao động khi không may gặp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp

Theo số liệu thống kê năm 2025, toàn tỉnh có gần 135 nghìn lao động đang làm việc tại các doanh nghiệp, tăng hơn 61 nghìn người so với năm trước. Trong đó có trên 33,8 nghìn lao động làm việc trong điều kiện nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm. Đây là nhóm đối tượng có nguy cơ cao xảy ra tai nạn lao động và mắc bệnh nghề nghiệp, đòi hỏi các cơ quan quản lý cùng doanh nghiệp phải đặc biệt quan tâm trong việc thực hiện các chế độ bảo hiểm và các biện pháp phòng ngừa.

Để thực hiện hiệu quả chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, tỉnh đã chú trọng tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật đến người sử dụng lao động và người lao động thông qua nhiều hình thức đa dạng, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của doanh nghiệp và người lao động. Trong giai đoạn từ năm 2016-2025, Sở Nội vụ đã mở 26 lớp tập huấn với 1.409 đại biểu là người sử dụng lao động, cán bộ làm công tác an toàn, vệ sinh lao động, cán bộ tổ chức, cán bộ công đoàn, cán bộ phụ trách công tác y tế tại các doanh nghiệp. Đồng thời phát 150.000 áp phích và 10.000 tờ rơi đến các doanh nghiệp trong các khu công nghiệp, các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh. Ngoài ra, Sở Nội vụ còn phối hợp Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức tuyên truyền Luật An toàn, vệ sinh lao động, với nhiều hình thức như: Băng rôn, khẩu hiệu, áp phích tại các trục đường chính trong tỉnh, tổ chức tuyên truyền bằng loa truyền thanh lưu động 10 lượt/ngày (tổ chức tuyên truyền trong 5 ngày), hưởng ứng Tháng hành động An toàn, vệ sinh lao động. Tăng cường công tác huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động, trong đó tập trung về kỹ năng nhận diện nguy cơ, phòng ngừa tai nạn và xử lý sự cố trong lao động.

Các doanh nghiệp trên địa bàn cũng tích cực đầu tư cải thiện điều kiện lao động, tăng cường kiểm định máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động; thực hiện quan trắc môi trường lao động, trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân, chăm sóc sức khỏe người lao động và đánh giá nguy cơ rủi ro tại nơi làm việc. Những giải pháp này góp phần giảm thiểu nguy cơ phát sinh tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp ngay từ cơ sở.

Đáng chú ý, trong Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động hàng năm, Hội đồng An toàn, vệ sinh lao động tỉnh đã tổ chức thăm hỏi, động viên các gia đình có người bị tai nạn lao động và thân nhân người lao động tử vong do tai nạn lao động. Hoạt động mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc này không chỉ chia sẻ khó khăn với các gia đình mà còn lan tỏa thông điệp về trách nhiệm của toàn xã hội trong công tác bảo đảm an toàn lao động.

Tiếp tục hoàn thiện chính sách, hướng tới môi trường lao động an toàn

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc thực hiện chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp trên địa bàn tỉnh còn một số khó khăn, vướng mắc như: một số quy định của pháp luật hiện hành chưa theo kịp thực tiễn phát triển sản xuất và mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp. Đặc biệt, quy định về điều tra tai nạn lao động đối với các vụ việc đã được cơ quan điều tra khởi tố còn thiếu hướng dẫn cụ thể, dẫn đến việc giải quyết chế độ cho người lao động và thân nhân trong một số trường hợp chưa kịp thời. Tthời lượng huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động đối với một số nhóm đối tượng còn khá dài, ảnh hưởng đến kế hoạch sử dụng lao động của doanh nghiệp, nhất là trong bối cảnh sản xuất có tính cạnh tranh cao và nhu cầu tuyển dụng liên tục.

Thêm nữa, chi phí khám sức khỏe định kỳ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp còn ở mức cao, khiến không ít doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa thực hiện đầy đủ việc khám sức khỏe cho người lao động theo quy định. Trong khi đó, quy định về trang cấp phương tiện bảo hộ cá nhân chưa thực sự phù hợp với nhiều ngành nghề mới phát sinh trong quá trình chuyển đổi công nghệ.

Đối với khu vực lao động không có quan hệ lao động, việc triển khai bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp tự nguyện vẫn còn nhiều hạn chế. Thu nhập không ổn định, thủ tục và chế độ chưa đủ hấp dẫn khiến số lượng người lao động tham gia còn thấp. Đây là vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu để mở rộng diện bao phủ của chính sách bảo hiểm trong thời gian tới.

Ngoài ra, đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý an toàn, vệ sinh lao động ở nhiều địa phương còn mỏng, thường xuyên biến động; việc phân loại nghề nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm cũng gây khó khăn cho doanh nghiệp do yêu cầu chuyên môn cao và phát sinh thêm chi phí thuê đơn vị đánh giá.

Từ thực tiễn đó, tỉnh Thái Nguyên đã kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục sửa đổi, bổ sung Luật An toàn, vệ sinh lao động theo hướng phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; hoàn thiện quy định về điều tra tai nạn lao động; bổ sung danh mục bệnh nghề nghiệp; nghiên cứu mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp đối với người lao động làm việc theo hợp đồng dưới một tháng, người học nghề, tập nghề và lao động không có quan hệ lao động. Đồng thời, địa phương cũng đề xuất hoàn thiện cơ sở dữ liệu về an toàn, vệ sinh lao động, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, thống kê và cảnh báo rủi ro, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

Có thể khẳng định, việc thực hiện hiệu quả chính sách bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp không chỉ góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của người lao động mà còn giúp doanh nghiệp ổn định sản xuất, nâng cao năng suất và phát triển bền vững. Với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, doanh nghiệp và tổ chức công đoàn, cùng quyết tâm hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường phòng ngừa rủi ro, Thái Nguyên đang từng bước xây dựng môi trường lao động an toàn, văn minh, bảo đảm mọi người lao động đều được làm việc trong điều kiện an toàn và được thụ hưởng đầy đủ các chính sách an sinh xã hội./.

Minh Long