An toàn, vệ sinh lao động ở Hà Nội: thực trạng, mục tiêu và giải pháp giai đoạn 2025–2030

Hướng đến mục tiêu “giảm thiểu – chủ động – nhân văn” 

Bước vào giai đoạn 2025–2030, Hà Nội đã xác định rõ các mục tiêu mang tính định hướng chiến lược. Trước hết, Thành phố phấn đấu mỗi năm giảm trên 5% tần suất tai nạn lao động chết người. Đồng thời, 100% cơ sở sản xuất, kinh doanh có nguy cơ cao phải xây dựng và thực hiện phương án ATVSLĐ, huấn luyện người lao động, đảm bảo thiết bị và môi trường làm việc đạt chuẩn.

Thành phố cũng đặt mục tiêu đến năm 2030, hơn 80% người lao động làm nghề nặng nhọc, độc hại được huấn luyện đầy đủ về ATVSLĐ, và trên 50% lao động tại các cơ sở có nguy cơ cao được khám, phát hiện, điều trị bệnh nghề nghiệp. Bên cạnh đó, Hà Nội coi việc xây dựng văn hóa an toàn lao động – từ nhận thức đến hành động là nền tảng bền vững, giúp chuyển từ tư duy “ứng phó sự cố” sang “phòng ngừa chủ động”.

Công tác ATVSLĐ luôn được thành phố Hà Nội đặt lên hàng đầu.

Dù có nhiều tiến bộ trong kiểm tra, huấn luyện và tuyên truyền, song thực tế cho thấy nguy cơ mất an toàn vẫn còn cao. Các lĩnh vực như xây dựng, cơ khí, vật liệu xây dựng vẫn là “điểm nóng” về tai nạn lao động. Sự phân tán của lực lượng lao động, đặc biệt là lao động tự do và tại các cơ sở nhỏ lẻ, khiến việc quản lý và giám sát gặp nhiều khó khăn.

Theo báo cáo năm 2024, cơ quan chức năng của Hà Nội đã tăng cường thanh tra, phát hiện hàng trăm trường hợp vi phạm về ATVSLĐ, song việc xử lý và chuyển biến trong nhận thức, hành vi vẫn còn chậm. Ở một số đơn vị, ATVSLĐ vẫn bị xem là “nhiệm vụ phụ”, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ chưa có điều kiện đầu tư cho thiết bị bảo hộ, kiểm định máy móc hoặc huấn luyện chuyên sâu cho người lao động.

Trước thực trạng trên, thành phố Hà Nội đang hướng đến một hệ thống giải pháp đồng bộ và liên kết. Trước hết, Thành phố cần sớm ban hành Kế hoạch ATVSLĐ giai đoạn 2025–2030, với chỉ tiêu định lượng rõ ràng, phân công trách nhiệm cụ thể cho từng ngành, từng địa bàn. Việc phân cấp, ủy quyền và nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác ATVSLĐ ở quận, huyện, xã, phường là điều kiện tiên quyết để bảo đảm tính thực thi.

Công tác thanh tra – kiểm tra cũng được siết chặt hơn. Mỗi năm, Thành phố sẽ tổ chức các đoàn kiểm tra liên ngành tại các doanh nghiệp, công trình có nguy cơ cao, công khai kết quả vi phạm để tạo sức ép tuân thủ pháp luật.

Hà Nội xác định, đào tạo và nâng cao nhận thức chính là chìa khóa để tạo ra thay đổi bền vững. Việc huấn luyện ATVSLĐ phải gắn với thực tiễn công việc, môi trường cụ thể, tránh hình thức, đối phó. Song song đó, công tác truyền thông về an toàn lao động cần đổi mới mạnh mẽ – đa dạng về hình thức, sinh động về nội dung: từ ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội, đến các câu chuyện thực tế và mô hình doanh nghiệp an toàn tiêu biểu.

Thành phố cũng đang khuyến khích ứng dụng công nghệ trong giám sát an toàn, như cơ sở dữ liệu điện tử về TNLĐ – ATVSLĐ, giúp các cơ quan quản lý kịp thời phân tích tình hình, dự báo rủi ro và đưa ra biện pháp can thiệp sớm. Với nhóm doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã và lao động tự do, Thành phố cần có cơ chế hỗ trợ kỹ thuật, tài chính và đào tạo để đảm bảo mọi người lao động đều được tiếp cận thông tin và kỹ năng an toàn cơ bản.

Tạo môi trường làm việc an toàn

Công tác chăm sóc y tế nghề nghiệp, phục hồi chức năng cho người lao động bị tai nạn hoặc mắc bệnh nghề nghiệp được xem là một trụ cột nhân văn của chương trình ATVSLĐ. Hà Nội dự kiến mở rộng mạng lưới khám bệnh nghề nghiệp, tăng cường hệ thống điều dưỡng, phục hồi chức năng, đồng thời hỗ trợ tái hòa nhập thị trường lao động cho người bị ảnh hưởng. Đây không chỉ là hoạt động nhân đạo, mà còn góp phần ổn định xã hội, duy trì nguồn nhân lực cho nền kinh tế Thủ đô.

Điều quan trọng nhất trong công tác ATVSLĐ chính là hình thành văn hóa an toàn trong mỗi tổ chức và cá nhân. Khi mỗi người lao động hiểu rằng an toàn là bảo vệ bản thân, gia đình và đồng nghiệp, khi mỗi người sử dụng lao động xem đầu tư cho an toàn là đầu tư cho hiệu quả sản xuất, thì tai nạn lao động sẽ không còn là mối lo thường trực.

Để đạt được điều đó, Thành phố sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, khen thưởng mô hình tốt, xử lý nghiêm các vi phạm, đồng thời yêu cầu người đứng đầu cơ quan, doanh nghiệp phải nêu gương trong việc chấp hành quy định về an toàn.

UBND thành phố Hà Nội đã đề nghị Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức đoàn thể phối hợp tuyên truyền, tập huấn cho người lao động, doanh nghiệp nhỏ và hợp tác xã. Các hội thảo, đối thoại về ATVSLĐ sẽ được tổ chức thường xuyên, nhằm tạo diễn đàn trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, tháo gỡ khó khăn cho cơ sở. Đồng thời, phong trào “Xanh – sạch – đẹp, bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động” được phát động rộng khắp, hướng tới xây dựng môi trường làm việc lành mạnh, an toàn và thân thiện.

Song song với đó, Hà Nội tiếp tục triển khai tập huấn sơ cấp cứu tại cơ sở, nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ làm công tác an toàn và y tế lao động. Các bệnh viện, trung tâm y tế sẽ được tăng cường năng lực khám, điều trị bệnh nghề nghiệp, phục hồi chức năng và chăm sóc sức khỏe định kỳ cho người lao động.

Với những định hướng và giải pháp toàn diện đó, Hà Nội đang từng bước hình thành một hệ sinh thái lao động an toàn – văn minh – bền vững, nơi mỗi người lao động được bảo vệ, được tôn trọng và có điều kiện phát triển lâu dài. Bởi an toàn lao động không chỉ là nghĩa vụ pháp lý, mà còn là biểu hiện của một thành phố nhân văn, hiện đại và đáng sống.

Minh Lương