Cảnh báo tình trạng mất an toàn trong các vụ tai nạn lao động qua công tác khám nghiệm hiện trường và giải pháp phòng ngừa
Tai nạn lao động là những tai nạn gây tổn thương về sức khoẻ, tính mạng người lao động, là những điều không ai mong muốn, tuy nhiên do việc không chấp hành đúng các quy định về an toàn lao động, sự chủ quan coi thường các điều kiện an toàn lao động dẫn đến xảy ra các vụ tai nạn lao động thương tâm, đáng tiếc, ảnh hưởng đến tính mạng người lao động, quá trình sản xuất và hệ luỵ lớn cho gia đình, xã hội.
Theo số liệu thống kê qua công tác khám nghiệm hiện trường năm 2025, nhất là thời điểm từ sau sáp nhập tỉnh (01/7/2025) đến nay, trên địa bàn tỉnh Ninh Bình liên tục xảy ra các vụ tai nạn lao động. Trong đó phòng Kỹ thuật hình sự đã phối hợp với Công an các đơn vị địa phương khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi 31 vụ. Các vụ tai nạn lao động rất đa dạng, nhưng tập trung chủ yếu các lĩnh vực:
1. Khai thác khoáng sản, tập trung ở địa bàn Ninh Bình và Hà Nam cũ, tai nạn thường xảy ra trong quá trình người lao động leo lên vách đá khoan nhồi thuốc nổ hoặc sửa chữa máy tời, vận chuyển nguyên vật liệu, trượt chân, hay đá lở rơi từ độ cao xuống tử vong.
2. Hoạt động xây dựng dân dụng, người lao động ngã dàn giáo, đứt dây tời dòng dọc trong quá trình vận chuyển người, vật liệu xây dựng.
3. Tai nạn điện giật trong quá trình lao động, sửa chữa đường điện.
4. Ngã từ trên cao trong quá trình dọn dẹp vệ sinh công trình.
5. Tai nạn trong quá trình sử dụng xe nâng, xe cẩu trong các công trường.
Nguyên nhân của các dạng tai nạn trên là do người sử dụng lao động không tuân thủ các quy trình lao động; không chấp hành các nguyên tắc bảo đảm an toàn lao động; Điều 5 Luật an toàn lao động vệ sinh quy định nguyên tắc phải bảo đảm quyền của người lao động được làm việc trong điều kiện an toàn, vệ sinh, ưu tiên các biện pháp phòng ngừa, loại trừ, kiểm soát các yếu tố có hại, yếu tố nguy hiểm trong quá trình lao động. Tuy nhiên người sử dụng lao động thường không trang bị bảo hiểm an toàn cho người lao động, đưa vào sử dụng những phương tiện máy móc không đủ tiêu chuẩn như máy tời, thang nâng tự chế, máy khoan nhồi thô sơ, các phương tiện vận chuyển hết hạn kiểm định…Đây là các hành vi bị nghiêm cấm; điều 12 Luật an toàn lao động vệ sinh năm 2015 quy định: Nghiêm cấm sử dụng máy móc, thiết bị, vật tư có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động không được kiểm định hoặc kết quả kiểm định không đạt yêu cầu hoặc không có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, hết hạn sử dụng…Bản thân người lao động cũng chủ quan, thiếu kiến thức về an toàn lao động, hoặc do điều kiện hoàn cảnh vì cuộc sống mưu sinh đành chấp nhận những rủi ro, không yêu cầu người sử dụng lao động trang bị hay tự trang bị cho mình bảo hộ an toàn trong lao động. Dù nguyên nhân nào thì người lao động cũng luôn phải gánh chị thiệt thòi do hậu quả để lại.
Quá trình tiếp nhận giải quyết tin báo, tố giác về tội phạm đối với các vụ tai nạn lao động, Cơ quan điều tra gặp phải một số khó khăn như: Công tác bảo vệ và khám nghiệm hiện trường không được tiến hành kịp thời, dấu vết, đồ vật bị xoá, di chuyển, cất dấu; không tiến hành khám nghiệm hiện trường, khám nghiệm tử thi được do bất đồng giữa người sử dụng lao động và gia đình nạn nhân về mức bồi thường. Cá biệt có trường hợp chủ sở hữu lao động che dấu thông tin vụ việc, xoá dấu vết hiện trường, tự ý thương lượng với gia đình nạn nhân nhằm che dấu hành vi phạm tội. Đa số các trường hợp nạn nhân trong các vụ tai nạn lao động đều không có bảo hiểm tai nạn lao động. Đây là loại bảo hiểm bắt buộc do chủ sở hữu lao động đóng cho người lao động theo quy định của Luật bảo hiểm xã hội 2014. Các vụ tai nạn lao động xảy ra tuỳ theo tính chất, mức độ, hậu quả mà bị xử lý theo quy định của pháp luật, điển hình là xem xét trách nhiệm hình sự về tội: Vi phạm quy định về an toàn lao động theo điều 295 Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi 2017); tội vô ý làm chết người quy định tại điều 128 Bộ luật hình sự…
Hình ảnh minh họa
Để khắc phục tình trạng mất an toàn lao động, hạn chế đến mức thấp nhất các vụ tai nạn xảy ra, bảo vệ tính mạng, sức khoẻ cho nhân dân, tài sản cho doanh nghiệp, bảo đảm các quy định về an toàn lao động được thực thi nghiêm túc; từ thực tiễn công tác khám nghiệm hiện trường, Phòng Kỹ thuật hình sự đề xuất một số giải pháp để các Cơ quan chức năng, người sử dụng lao động và người lao động nhận diện, phòng ngừa tai nạn:
Một là: Siết chặt việc chấp hành quy định của pháp luật về an toàn lao động, trọng tâm là Luật an toàn lao động vệ sinh 2015, Luật bảo hiểm 2014 và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với chủ sở hữu lao động, nhất là sử dụng lao động thời vụ. Yêu cầu lắp đặt camera giám sát đối với các hoạt động khai thác đá, xây dựng dân dụng. Kiên quyết xử lý, răn đe đối với những cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp để tái diễn các vụ tai nạn lao động, kể cả trách nhiệm hình sự.
Hai là: Tăng cường trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước đối với công tác tuyên truyền về an toàn lao động, cũng như pháp luật về an toàn lao động đến chủ sở hữu lao động và người lao động để nâng cao ý thức chấp hành an toàn lao động vệ sinh.
Ba là: Giám sát chặt chẽ việc thực hiện nghiêm các kiến nghị khắc phục tình trạng mất an toàn lao động trong các bản Kết luận điều tra của Cơ quan điều tra. Xử lý nghiêm đối với các chủ thể không thực hiện các kiến nghị này.
Bốn là: Tăng cường các giải pháp công nghệ trong lao động sản xuất đối với cá doanh nghiệp sử dụng lao động, không sử dụng lao động thủ công thay cho máy móc, thiết bị, nhất là trong lĩnh vực khai thác khoáng sản, xây dựng dân dụng
Năm là: Mỗi người lao động hãy tự bảo vệ chính mình bằng việc tự trang bị bảo hộ lao động, kiên quyết yêu cầu chủ sử dụng lao động trang bị các điều kiện bảo đảm an toàn lao động, chủ động nhận diện được những nguy cơ mất an toàn lao động trong thao tác, vận hành sử dụng máy móc, thiết bị, kiến nghị chủ doanh nghiệp, người sử dụng lao động khắc phục bảo đảm an toàn.
Bên cạnh đó Phòng Kỹ thuật hình sự thông qua công tác chuyên môn tiếp tục nghiên cứu, tổng hợp các yếu tố hưởng trực tiếp, nguyên nhân, điều kiện dẫn đến tai nạn lao động kịp thời tham mưu Cơ quan chức năng các giải pháp trọng tâm phòng ngừa tai nạn lao động.
Tai nạn lao động là điều không mong muốn, nhưng chỉ vì muốn bớt đi một chút chi phí cho doanh nghiệp, bớt đi một chút thủ tục để được có việc làm mà người lao động có thể phải đánh đổi cả tính mạng. Nhưng đáng suy ngẫm hơn là cả trật tự xã hội bị xâm phạm, những quy định bảo vệ người lao động bị xem thường, bỏ qua sự văn minh của nền hành chính pháp lý.
Điều mong muốn của mỗi người lao động, nhất là những ngày cuối năm là được trở về xum họp cùng gia đình với thành quả sau mỗi ngày lao động vất vả. Vì vậy đừng để sự dễ dãi trong chấp hành những quy định an toàn lao động mà đánh đổi bằng những điều không mong muốn; chấp hành nghiêm những quy định về an toàn lao động từ công tác quản lý, kiểm tra giám sát đến sử dụng lao động, nâng cao ý thức người lao động là đòi hỏi cấp thiết để hạn chế tối đa tai nạn lao động, mang lại cuộc sống bình yên cho mọi người.
Phòng Kỹ thuật hình sự
