Hà Nội chủ động phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp – giải pháp từ sớm, từ xa

Nhận diện rõ nguy cơ, thách thức

Là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, Hà Nội hiện có số lượng doanh nghiệp lớn với hàng triệu lao động đang làm việc trong nhiều lĩnh vực như xây dựng, sản xuất công nghiệp, dịch vụ, làng nghề truyền thống… Trong đó, không ít ngành nghề tiềm ẩn nguy cơ cao về mất an toàn lao động như thi công xây dựng, cơ khí, điện lực, hóa chất, vận hành máy móc thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn.

Theo báo cáo tổng kết, năm 2025 tình hình tai nạn lao động trên địa bàn Hà Nội tiếp tục diễn biến phức tạp, xảy ra ở nhiều lĩnh vực, đặc biệt tại khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, cơ sở sản xuất hộ gia đình, làng nghề. Mặc dù số vụ có xu hướng giảm nhưng tính chất nghiêm trọng lại gia tăng. Cụ thể, toàn Thành phố xảy ra 217 vụ tai nạn lao động. Trong đó: khu vực có quan hệ lao động xảy ra 135 vụ (41 người chết, 43 người bị thương nặng); khu vực phi chính thức (không có hợp đồng lao động) xảy ra 82 vụ (55 người chết, 24 người bị thương nặng).

Đáng chú ý, có 8 vụ tai nạn lao động đặc biệt nghiêm trọng làm 9 người chết và 17 người bị thương. So với năm 2024, tổng số vụ tai nạn lao động giảm 24,6% (từ 288 vụ xuống 217 vụ), nhưng số người chết lại tăng từ 62 lên 96 người (tăng 54,8%).

Phân tích sâu cho thấy, khu vực không có quan hệ lao động vẫn chiếm tỷ trọng lớn về số người tử vong, với 57,3% tổng số người chết, chủ yếu tập trung ở lĩnh vực xây dựng dân dụng nhỏ lẻ, sửa chữa cơ khí và làng nghề.

Đối với bệnh nghề nghiệp, công tác quản lý sức khỏe người lao động tiếp tục được duy trì ổn định. Năm 2025, thành phố ghi nhận 13 trường hợp mắc BNN mới (giảm 12 trường hợp so với năm 2024). Hiện Hà Nội có 533 trường hợp đang được hưởng trợ cấp BNN hàng tháng, đảm bảo đúng, đủ và kịp thời các chế độ an sinh xã hội.

Song song với công tác phòng ngừa, thành phố đặc biệt quan tâm đến hoạt động chăm lo, hỗ trợ người lao động. Trong năm 2025, các cấp Công đoàn Thủ đô đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực, kịp thời. Cụ thể, đã hỗ trợ trực tiếp cho 20 công nhân bị tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp với mức 1,3 triệu đồng/suất; tổ chức thăm hỏi 15 công nhân bị tai nạn lao động nặng với mức 3,3 triệu đồng/suất. Năm 2025, tổng kinh phí hỗ trợ trực tiếp từ cấp Thành phố đạt hơn 306,5 triệu đồng cho 294 công nhân.

Những kết quả đạt được cho thấy công tác an toàn, vệ sinh lao động của Hà Nội đã có chuyển biến tích cực, thể hiện ở việc giảm số vụ tai nạn lao động, tăng cường công tác thống kê, quản lý thực chất hơn và đẩy mạnh các hoạt động chăm lo người lao động. Đặc biệt, việc cập nhật đầy đủ số liệu tai nạn lao động đã giúp phản ánh đúng thực trạng, tạo cơ sở quan trọng để xây dựng chính sách phòng ngừa sát với thực tiễn.

Mặc dù số vụ giảm nhưng số người tử vong lại tăng cao, cho thấy tính chất tai nạn ngày càng nghiêm trọng. Khu vực lao động phi chính thức vẫn là “điểm nóng” về mất an toàn lao động. Công tác huấn luyện, kiểm soát rủi ro tại một số cơ sở còn mang tính hình thức; lực lượng làm công tác an toàn, vệ sinh lao động ở cơ sở còn thiếu và đang trong quá trình kiện toàn.

Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận người sử dụng lao động và người lao động còn hạn chế; điều kiện làm việc chưa được cải thiện; công tác thanh tra, kiểm tra tại khu vực phi chính thức còn gặp khó khăn. Bên cạnh đó, người lao động tự do còn tâm lý chủ quan, chấp nhận rủi ro để duy trì thu nhập, làm gia tăng nguy cơ xảy ra tai nạn lao động nghiêm trọng.

Thực tiễn trên đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới phương thức quản lý, trong đó lấy phòng ngừa làm trọng tâm, hướng đến kiểm soát rủi ro ngay từ khâu thiết kế, tổ chức sản xuất và vận hành.

Hà Nội đang từng bước phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp từ sớm, từ xa

Chuyển hướng mạnh sang phòng ngừa từ sớm, từ xa

Trên cơ sở đánh giá đúng thực trạng, Hà Nội đã xác định rõ quan điểm chỉ đạo: phòng ngừa TNLĐ, BNN phải được thực hiện một cách chủ động, toàn diện, liên tục và từ nhiều cấp độ. Không chờ đến khi xảy ra sự cố mới xử lý, mà phải nhận diện nguy cơ ngay từ đầu để có biện pháp loại trừ hoặc giảm thiểu.

Trong năm 2026, thành phố tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp theo hướng tăng cường quản lý nhà nước, hoàn thiện cơ chế chính sách, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và người lao động. Các chương trình, kế hoạch về ATVSLĐ được xây dựng gắn với đặc thù từng ngành, lĩnh vực, bảo đảm tính khả thi và hiệu quả.

Đặc biệt, việc tổ chức Tháng hành động về ATVSLĐ được xác định là điểm nhấn quan trọng nhằm lan tỏa thông điệp “phòng ngừa là trên hết”. Các hoạt động hưởng ứng không chỉ mang tính hình thức mà đi vào thực chất, hướng về cơ sở, nơi trực tiếp diễn ra quá trình lao động sản xuất.

Một trong những giải pháp được Hà Nội đặc biệt chú trọng là công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức. Thành phố đã đẩy mạnh phổ biến pháp luật về ATVSLĐ thông qua nhiều kênh như báo chí, truyền hình, hệ thống thông tin cơ sở, mạng xã hội và các hội nghị, hội thảo chuyên đề.

Nội dung tuyên truyền tập trung vào việc cảnh báo nguy cơ, hướng dẫn kỹ năng phòng tránh tai nạn, bệnh nghề nghiệp; phổ biến các quy định mới của pháp luật; chia sẻ kinh nghiệm, mô hình hay trong công tác ATVSLĐ.

Các phong trào thi đua như “Xanh – Sạch – Đẹp, bảo đảm ATVSLĐ”, “Doanh nghiệp an toàn – Người lao động khỏe mạnh” được phát động rộng rãi, tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của các chủ thể liên quan.

Bên cạnh đó, Thành phố cũng tăng cường công tác huấn luyện ATVSLĐ, yêu cầu các doanh nghiệp tổ chức huấn luyện đầy đủ cho người lao động theo quy định, đặc biệt đối với những công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn coi đây là “chìa khóa” để phòng ngừa tai nạn lao động. Trong năm 2025, các doanh nghiệp trên địa bàn đã chủ động phối hợp tổ chức gần 3.000 lớp tập huấn cho hơn 210.000 lượt người 4 lao động, chú trọng vào kỹ năng tự bảo vệ và hoạt động của mạng lưới an toàn vệ sinh viên.

Điểm mới là nội dung huấn luyện ngày càng gắn với thực tiễn, chú trọng kỹ năng nhận diện nguy cơ và xử lý tình huống. Nhiều đơn vị đã áp dụng phương pháp đào tạo trực quan, mô phỏng các tình huống tai nạn để nâng cao hiệu quả tiếp thu.

Bên cạnh đó, việc áp dụng các hệ thống quản lý an toàn theo tiêu chuẩn quốc tế cũng được khuyến khích, giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro trong toàn bộ quá trình sản xuất.

Cùng với tuyên truyền và huấn luyện, công tác thanh tra, kiểm tra được tăng cường theo hướng có trọng tâm, trọng điểm. Các cơ quan chức năng tập trung vào những ngành, lĩnh vực có nguy cơ cao, các doanh nghiệp từng xảy ra tai nạn lao động hoặc có dấu hiệu vi phạm.

Việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm không chỉ nhằm răn đe mà còn góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật. Đồng thời, qua thanh tra, kiểm tra, các cơ quan chức năng cũng kịp thời hướng dẫn, hỗ trợ doanh nghiệp khắc phục tồn tại, cải thiện điều kiện làm việc.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, Hà Nội đang từng bước thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ trong công tác ATVSLĐ. Nhiều doanh nghiệp đã đầu tư hệ thống giám sát tự động, cảm biến cảnh báo nguy cơ, thiết bị bảo hộ cá nhân thông minh.

Các giải pháp công nghệ không chỉ giúp phát hiện sớm nguy cơ mất an toàn mà còn hỗ trợ quản lý dữ liệu, phân tích xu hướng, từ đó đưa ra quyết định kịp thời và chính xác hơn.

Thành phố cũng khuyến khích đổi mới công nghệ sản xuất theo hướng hiện đại, an toàn, thân thiện với môi trường; từng bước loại bỏ các thiết bị, công nghệ lạc hậu, tiềm ẩn nguy cơ cao.

Song song với phòng ngừa tai nạn lao động, công tác phòng chống bệnh nghề nghiệp được Hà Nội đặc biệt quan tâm. Các doanh nghiệp được yêu cầu thực hiện nghiêm việc khám sức khỏe định kỳ, khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động.

Việc cải thiện điều kiện làm việc, giảm thiểu yếu tố độc hại, nâng cao chất lượng bữa ăn ca, chăm lo đời sống tinh thần cho người lao động cũng được chú trọng. Đây là những yếu tố quan trọng góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài, nâng cao năng suất lao động.

Việc chủ động phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp từ sớm, từ xa là xu hướng tất yếu, phù hợp với yêu cầu phát triển của Hà Nội trong giai đoạn mới. Đây không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước mà còn là nghĩa vụ và quyền lợi của mỗi doanh nghiệp, mỗi người lao động. Trong thời gian tới, Hà Nội tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách, tăng cường nguồn lực cho công tác ATVSLĐ; đẩy mạnh phối hợp liên ngành; nâng cao hiệu quả quản lý và thực thi pháp luật. Đây chính là nền tảng vững chắc để Thủ đô phát triển nhanh, bền vững, xứng đáng là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước.

Vân Anh