Luật An toàn, vệ sinh lao động: Tạo chuyển biến từ nhận thức đến hành động

Hoàn thiện thể chế, nâng cao nhận thức về ATVSLĐ

Ngay sau khi Luật ATVSLĐ năm 2015 được ban hành, các bộ, ngành và địa phương đã tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm đưa các quy định của Luật vào thực tiễn. Một trong những kết quả nổi bật là việc xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tạo hành lang pháp lý thống nhất cho công tác bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ).

Trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2025, các cơ quan có thẩm quyền đã xây dựng, trình ban hành và ban hành 106 văn bản điều chỉnh trực tiếp và 23 văn bản có liên quan đến nội dung ATVSLĐ; đồng thời ban hành các quyết định công bố văn bản hết hiệu lực một phần hoặc toàn bộ, bảo đảm tính đồng bộ, minh bạch và phù hợp với thực tiễn. Hệ thống văn bản này đã cụ thể hóa các quy định của Luật, làm rõ trách nhiệm của Nhà nước, người sử dụng lao động và người lao động trong việc phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Giai đoạn 2021-2025, mỗi năm có khoảng 3 triệu người được tuyên truyền, huấn luyện ATVSLĐ.

Cùng với hoàn thiện thể chế, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật và huấn luyện ATVSLĐ được triển khai rộng khắp, góp phần nâng cao nhận thức xã hội. Hằng năm, nhiều lớp tập huấn về các nội dung mới của Luật ATVSLĐ và các văn bản hướng dẫn thi hành được tổ chức. Bộ Nội vụ đã chủ trì, phối hợp tổ chức tập huấn cho các địa phương, đơn vị, doanh nghiệp, tổ chức dịch vụ huấn luyện ATVSLĐ, kiểm định kỹ thuật an toàn lao động; đồng thời mở rộng đối tượng tham gia là phóng viên theo dõi lĩnh vực lao động và cán bộ xã, phường tại các địa bàn trọng điểm.

Ở địa phương, công tác tập huấn được triển khai cho các nhóm đối tượng theo phạm vi quản lý ngành và địa bàn quản lý, bao gồm: cán bộ ngành Lao động – Thương binh và Xã hội (nay là ngành Nội vụ) các cấp; cán bộ ban quản lý khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao; cán bộ công đoàn; người sử dụng lao động và cán bộ làm công tác tổ chức, nhân sự của các doanh nghiệp, hợp tác xã; các hiệp hội sử dụng lao động. Thông qua đó, nhận thức về ATVSLĐ của các chủ thể trong quan hệ lao động từng bước được nâng cao, tạo nền tảng quan trọng cho việc tổ chức thực hiện Luật tại cơ sở.

Từ tuyên truyền, đối thoại đến hành động tại nơi làm việc

Không chỉ dừng lại ở tuyên truyền, phổ biến pháp luật, việc tổ chức đối thoại và thúc đẩy các hoạt động thực tiễn tại nơi làm việc đã góp phần chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể. Hằng năm, các phiên họp, đối thoại của Hội đồng quốc gia về an toàn, vệ sinh lao động và hội đồng ATVSLĐ cấp tỉnh được tổ chức nhằm chia sẻ thông tin, tăng cường sự hiểu biết giữa các bên trong quan hệ lao động, đồng thời kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Các phiên đối thoại thường niên của Hội đồng quốc gia về ATVSLĐ đã thu hút sự hưởng ứng tích cực của cộng đồng doanh nghiệp và người lao động. Nhiều kiến nghị liên quan đến chính sách, pháp luật về ATVSLĐ được tiếp thu, sửa đổi, bổ sung, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi. Ở cấp địa phương, đối thoại về ATVSLĐ đã được triển khai tại 52/63 tỉnh, thành phố, từng bước đi vào nền nếp, trở thành kênh trao đổi thông tin quan trọng giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và người lao động.

Bên cạnh đó, Tháng hành động về ATVSLĐ hằng năm tiếp tục được xác định là cao điểm tuyên truyền và triển khai các hoạt động ATVSLĐ. Trong Tháng hành động, nhiều hoạt động hướng về cơ sở được tổ chức đồng loạt như đối thoại tại nơi làm việc, tự kiểm tra, thanh tra, cải thiện điều kiện lao động, kiểm soát nguy cơ, rủi ro, tổ chức khám sức khỏe, tuyên truyền pháp luật… Qua đó, góp phần nâng cao ý thức phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, từng bước hình thành văn hóa an toàn trong lao động, sản xuất.

Một điểm nhấn quan trọng trong quá trình đưa Luật vào cuộc sống là việc đẩy mạnh xã hội hóa công tác huấn luyện ATVSLĐ, cho phép sự tham gia của nhiều chủ thể trong xã hội và tách bạch quản lý nhà nước với hoạt động cung cấp dịch vụ. Nhờ đó, số lượng người được tuyên truyền, huấn luyện ATVSLĐ tăng mạnh qua các giai đoạn. Nếu giai đoạn 2011-2015, mỗi năm có khoảng 500 nghìn đến 1,1 triệu lượt người được tuyên truyền, huấn luyện thì giai đoạn 2016-2021 tăng lên khoảng 1,2-2,1 triệu lượt người/năm; từ năm 2021 đến 2025 đạt khoảng 3 triệu lượt người/năm thông qua các tổ chức huấn luyện. Ngoài ra, các doanh nghiệp, tổ chức còn tự tổ chức huấn luyện cho khoảng 2-5 triệu lượt người/năm. Đến nay, cả nước có khoảng 400 tổ chức hoạt động dịch vụ huấn luyện ATVSLĐ, đóng góp tích cực vào việc nâng cao kỹ năng, kiến thức an toàn cho người lao động.

Cùng với huấn luyện, công tác truyền thông được triển khai đa dạng, phong phú. Mạng thông tin quốc gia về ATVSLĐ được duy trì hoạt động và kết nối với Mạng ATVSLĐ các nước ASEAN, góp phần cập nhật, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm quốc tế. Bộ Nội vụ đã phối hợp với nhiều cơ quan báo chí trung ương và địa phương tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật và kiến thức ATVSLĐ thông qua báo in, phát thanh, truyền hình và nền tảng điện tử. Nhiều ấn phẩm, tài liệu, chương trình chuyên đề cùng hệ thống hơn 11.000 đài truyền thanh xã, phường đã góp phần đưa các quy định của Luật ATVSLĐ đến gần hơn với người lao động và cộng đồng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, yêu cầu bảo đảm ATVSLĐ tiếp tục đặt ra những nhiệm vụ mới, toàn diện và cao hơn. Thời gian tới, cùng với việc tiếp tục hoàn thiện chính sách, pháp luật, cần đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, huấn luyện, đối thoại và thanh tra, kiểm tra; phát huy cơ chế xã hội hóa, nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động và ý thức tự bảo vệ mình của người lao động. Với những kết quả đã đạt được sau gần 10 năm triển khai thi hành Luật ATVSLĐ, có thể khẳng định rằng pháp luật về ATVSLĐ đang ngày càng đi vào cuộc sống, tạo chuyển biến rõ nét từ nhận thức đến hành động, góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, bền vững và vì con người./.

Minh Hiền