Đánh giá hiện trạng ô nhiễm vi sinh vật (vi khuẩn và nấm mốc) trong môi trường lao động ngành dệt may

TÓM TẮT

Đặt vấn đề

Ngành dệt may Việt Nam sử dụng nhiều nguyên liệu như bông tự nhiên và xơ sợi nhân tạo, trong đó bông nhập khẩu tiềm ẩn nguy cơ mang theo vi sinh vật ngoại lai. Quá trình sản xuất sợi và dệt phát sinh lượng lớn bụi bông, là môi trường thuận lợi cho vi khuẩn và nấm mốc bám dính, phát tán trong không khí. Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra mối liên quan giữa bụi bông, nội độc tố vi khuẩn và các bệnh hô hấp mạn tính ở công nhân dệt may. Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm của Việt Nam, nguy cơ ô nhiễm vi sinh vật trong môi trường lao động càng gia tăng. Do đó, việc đánh giá hiện trạng ô nhiễm vi sinh vật trong môi trường lao động ngành dệt may là cần thiết nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động.

Đối tượng và phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu đánh giá tổng vi khuẩn và tổng nấm trong không khí môi trường lao động tại các cơ sở sản xuất sợi, dệt vải và may mặc thuộc Khu công nghiệp Thụy Vân, tỉnh Phú Thọ. Mẫu không khí được lấy bằng thiết bị SpinAir với lưu lượng 100 lít/phút, đặt ở độ cao 1,5 m tại các vị trí đại diện cho khu vực làm việc. Vi sinh vật được nuôi cấy trên các môi trường đặc hiệu (Macconkey, thạch máu, Sabouraud, DG-18), ủ trong điều kiện thích hợp để định lượng và phân lập. Nghiên cứu được thực hiện vào hai thời điểm đại diện cho mùa xuân hè và mùa thu đông. Số liệu được xử lý bằng thống kê mô tả và phân tích ANOVA.

Kết quả và thảo luận

Kết quả cho thấy nồng độ tổng vi khuẩn và tổng nấm trong môi trường lao động tại các cơ sở sản xuất sợi, dệt vải và may mặc đều cao, đặc biệt trong mùa xuân hè. Ở cơ sở sản xuất sợi và dệt vải, mật độ tổng vi khuẩn dao động từ khoảng 1036 đến 1365 CFU/m³ không khí, trong khi tổng nấm từ 1174 đến 1509 CFU/m³. Các vị trí xé bông, trải bông, kéo sợi và khu vực máy dệt có nồng độ vi sinh vật cao nhất do phát sinh nhiều bụi và độ ẩm lớn. Tại các cơ sở may mặc, mật độ tổng vi khuẩn dao động từ 1058 đến 1295 CFU/m³ và tổng nấm từ 1195 đến 1528 CFU/m³, tập trung cao tại các xưởng may đông lao động. So sánh với tiêu chuẩn của Hoa Kỳ và Singapore (1000 CFU/m³), hầu hết các vị trí quan trắc đều vượt giới hạn cho phép. Nghiên cứu đã nhận diện được nhiều chủng vi sinh vật có khả năng gây bệnh như Bacillus spp., Staphylococcus spp., Salmonella spp., Pseudomonas spp. và các nấm Aspergillus spp., Penicillium spp., Fusarium spp., Cladosporium spp., Alternaria spp., Rhizopus spp.

Kết luận

Môi trường lao động trong ngành dệt may tại các cơ sở được khảo sát có mức độ ô nhiễm vi sinh vật cao, với nồng độ tổng vi khuẩn và tổng nấm vượt tiêu chuẩn cho phép theo quy định quốc tế. Sự hiện diện của nhiều chủng vi khuẩn và nấm có khả năng sinh độc tố và gây bệnh tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe hô hấp và da của người lao động. Kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải xây dựng giới hạn tiếp xúc vi sinh vật trong môi trường lao động tại Việt Nam, đồng thời tăng cường các biện pháp kiểm soát bụi, thông gió và giám sát môi trường nhằm bảo vệ sức khỏe người lao động ngành dệt may.

(Bài viết được đăng trên Tạp chí Hoạt động KHCN số 4,5&6-2021)