Tác động tích lũy của tiếp xúc dung môi hữu cơ ảnh hưởng đến tình trạng Stress tại nơi làm việc ở công nhân ngành da giầy

TÓM TẮT

Đặt vấn đề

Tiếp xúc lâu dài với dung môi hữu cơ (DMHC) ở nồng độ thấp trong môi trường lao động có thể gây tổn thương hệ thần kinh trung ương và dẫn đến các rối loạn tâm lý – hành vi, trong đó stress là biểu hiện thường gặp nhưng khó nhận diện sớm. Ngành da giày Việt Nam sử dụng phổ biến các dung môi như MEK và aceton, đồng thời người lao động thường làm việc trong điều kiện nhiệt độ cao. Tuy nhiên, các nghiên cứu về sức khỏe tâm thần, đặc biệt là stress nghề nghiệp liên quan đến phơi nhiễm DMHC ở công nhân ngành này còn hạn chế, đặt ra nhu cầu cấp thiết phải đánh giá tác động tích lũy của tiếp xúc dung môi hữu cơ đối với stress tại nơi làm việc.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu cắt ngang được thực hiện năm 2019 tại TP. Hồ Chí Minh trên 242 công nhân ngành da giày có tiếp xúc với DMHC. Tình trạng stress được đánh giá bằng bộ công cụ ASI (Workplace Stress Survey) đã được chuẩn hóa tiếng Việt. Nguy cơ phơi nhiễm được ước tính thông qua liều tiếp xúc tích lũy, có xét đến nồng độ dung môi, thời gian tiếp xúc và tỉ suất thở theo tuổi, giới. Phân tích thống kê được sử dụng để xác định mối liên quan giữa liều tiếp xúc tích lũy, thời gian làm việc và tình trạng stress.

Kết quả nghiên cứu

Kết quả cho thấy có mối tương quan rõ rệt giữa liều tiếp xúc tích lũy với DMHC và mức độ stress, mạnh hơn so với mối liên quan giữa stress và thời gian làm việc đơn thuần. Công nhân làm việc trong môi trường có nhiệt độ trên 31°C và tiếp xúc DMHC có nguy cơ stress từ 16–20%. Khi liều tiếp xúc tích lũy tăng 1 đơn vị, nguy cơ stress tăng khoảng 17%, trong khi làm việc thêm 1 năm chỉ làm nguy cơ stress tăng khoảng 13%. Nhóm công nhân có triệu chứng stress có nguy cơ tiếp xúc tích lũy cao hơn rõ rệt so với nhóm không có triệu chứng.

Kết luận

Nghiên cứu khẳng định rằng việc sử dụng mô hình liều tiếp xúc tích lũy phản ánh chính xác hơn mối liên quan giữa phơi nhiễm dung môi hữu cơ và stress nghề nghiệp so với chỉ dựa vào thời gian làm việc. Do sự khác biệt cá thể về tỉ suất thở và mức phơi nhiễm, việc áp dụng mô hình này là cần thiết trong đánh giá nguy cơ sức khỏe tâm thần cho công nhân ngành da giày và các ngành công nghiệp có sử dụng dung môi hữu cơ, làm cơ sở cho các biện pháp phòng ngừa và can thiệp hiệu quả.

(Bài viết được đăng trên Tạp chí Hoạt động KHCN số 4,5&6-2021)