Tăng giờ làm thêm cần đảm bảo hài hòa lợi ích người lao động và người sử dụng lao động

TÓM TẮT

Đặt vấn đề

Việc điều chỉnh tăng khung giờ làm thêm là một vấn đề nhạy cảm, có tác động trực tiếp đến năng suất của doanh nghiệp và sức khỏe thể chất, tinh thần của người lao động (NLĐ). Trong bối cảnh phục hồi kinh tế, nhiều doanh nghiệp có nhu cầu tăng ca để kịp tiến độ đơn hàng, nhưng điều này cũng đặt ra thách thức về việc đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn vệ sinh lao động và quyền lợi chính đáng của NLĐ. Nghiên cứu tập trung phân tích sự cần thiết của việc cân bằng lợi ích giữa các bên để đạt được sự phát triển bền vững.

Phương pháp

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích chính sách và tổng hợp ý kiến từ các bên liên quan (Chính phủ, tổ chức Công đoàn và đại diện người sử dụng lao động). Tác giả rà soát các quy định pháp luật hiện hành về giới hạn giờ làm thêm trong năm và trong tháng, đồng thời đối chiếu với thực tiễn sản xuất tại các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày, điện tử để làm rõ những tác động đa chiều của việc tăng giờ làm.

Kết quả

Nghiên cứu chỉ ra rằng việc tăng giờ làm thêm có thể giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán đơn hàng ngắn hạn và giúp NLĐ tăng thêm thu nhập. Tuy nhiên, nếu không có cơ chế kiểm soát chặt chẽ, việc lạm dụng làm thêm giờ sẽ dẫn đến tình trạng kiệt sức, gia tăng nguy cơ tai nạn lao động và các bệnh nghề nghiệp liên quan đến căng thẳng (stress). Nghiên cứu nhấn mạnh rằng sự hài hòa chỉ đạt được khi việc tăng ca đi kèm với: (1) Sự tự nguyện của NLĐ, (2) Chế độ tiền lương làm thêm thỏa đáng và (3) Các biện pháp bồi dưỡng sức khỏe, nghỉ ngơi bù sau khi tăng ca.

Kết luận

Tăng giờ làm thêm không nên được xem là giải pháp tăng trưởng dài hạn. Kết luận nhấn mạnh các doanh nghiệp cần ưu tiên cải tiến công nghệ và quy trình quản trị để nâng cao năng suất thay vì kéo dài thời gian làm việc. Đồng thời, các cơ quan chức năng cần tăng cường giám sát việc thực hiện thỏa ước lao động tập thể, đảm bảo rằng lợi ích kinh tế của doanh nghiệp không gây phương hại đến an toàn và sức khỏe lâu dài của nguồn nhân lực.

(Bài viết được đăng trên Tạp chí Hoạt động KHCN số 4,5&6-2022)