Xây dựng hệ số gia tăng thiệt hại sức khỏe nghề nghiệp do tai nạn lao động gây tử vong, mất nguồn nhân lực

TÓM TẮT

Đặt vấn đề

Tai nạn lao động (TNLĐ) gây tử vong không chỉ là mất mát đau thương về người mà còn gây ra những thiệt hại kinh tế khổng lồ do mất đi nguồn nhân lực đang trong độ tuổi lao động. Các phương pháp thống kê truyền thống thường chỉ tập trung vào số lượng ca tử vong mà chưa định lượng được gánh nặng mất mát về “số năm sống tiềm năng” hoặc “năng suất lao động kỳ vọng”. Việc xây dựng một hệ số gia tăng thiệt hại là cần thiết để đánh giá đúng mức độ nghiêm trọng của TNLĐ, từ đó giúp các nhà hoạch định chính sách có căn cứ đầu tư nguồn lực cho các khu vực rủi ro cao.

Phương pháp

Nghiên cứu áp dụng chỉ số YLL (Years of Life Lost – Số năm sống bị mất) theo phương pháp đánh giá gánh nặng bệnh tật của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Nhóm tác giả sử dụng dữ liệu thống kê về các vụ TNLĐ gây tử vong tại Việt Nam, kết hợp với bảng tuổi thọ trung bình và cơ cấu độ tuổi lao động. Từ đó, nhóm xây dựng công thức tính toán “hệ số gia tăng” dựa trên sự chênh lệch giữa tuổi khi chết và kỳ vọng sống, có tính đến các yếu tố chiết khấu kinh tế và trọng số độ tuổi để phản ánh giá trị nguồn nhân lực bị mất đi.

Kết quả

Nghiên cứu đã xác lập được bộ hệ số gia tăng thiệt hại sức khỏe cho các nhóm ngành nghề khác nhau. Kết quả cho thấy các ngành như khai thác mỏ, xây dựng và điện lực có hệ số thiệt hại rất cao do đối tượng bị nạn thường là lao động trẻ, dẫn đến số năm sống và làm việc bị mất đi là rất lớn. Việc sử dụng hệ số này cho phép chuyển đổi số ca tử vong đơn thuần sang một chỉ số kinh tế – xã hội trực quan, cho thấy thiệt hại thực tế cao hơn nhiều so với các báo cáo tài chính về bồi thường tai nạn thông thường.

Kết luận

Hệ số gia tăng thiệt hại sức khỏe do tử vong là công cụ quan trọng trong quản trị an toàn vệ sinh lao động hiện đại. Kết luận nhấn mạnh rằng kết quả nghiên cứu là cơ sở để ưu tiên ngân sách cho các chiến dịch phòng ngừa tại các ngành có “tổng thiệt hại nhân lực” lớn nhất. Đồng thời, đây cũng là tài liệu tham khảo giá trị để hoàn thiện các quy định về mức đóng – hưởng trong bảo hiểm TNLĐ-BNN và các chính sách hỗ trợ gia đình người lao động bị tử vong.

(Bài viết được đăng trên Tạp chí Hoạt động KHCN số 4,5&6-2022)