8 vấn đề người lao động dầu khí cần biết về cháy tia lửa
Những nguy cơ tiềm ẩn cháy tia lửa tồn tại trong ngành công nghiệp dầu khí. Cháy tia lửa diễn ra bất ngờ, dữ dội do khả năng đánh lửa của những chất dễ cháy trong không khí.
Do cháy tia lửa không thể phòng ngừa hoàn toàn, người lao động dầu khí có thể áp dụng các bước phòng ngừa chiến lược giúp họ có được một vài giây để thoát khỏi khi xảy ra cháy tia lửa. Sau đây là 8 vấn đề quan trọng mà người lao động dầu khí nên biết về cháy tia lửa, từ nguyên nhân cháy và khoảng thời gian cháy đến quần áo bảo vệ cá nhân phù hợp.
1. Cháy tia lửa rất nhanh và dữ dội.
Một vụ cháy tia lửa là vụ cháy lan truyền rất nhanh do sự khuếch tán của nhiên liệu. Hiển nhiên là người lao động làm việc trong ngành công nghiệp dầu khí là những người có rủi ro cháy tia lửa cao hơn, do đặc tính tự nhiên của vật liệu và các chất lỏng xung quanh khu vực họ làm việc. Khi xảy ra một vụ cháy tia lửa, thông thường sẽ diễn ra trong khoảng thời gian ngắn và nhiên liệu hạn chế.
2. Cháy tia lửa có nhiều nguyên nhân khác nhau.
Cháy là một chuỗi phản ứng hóa học phức tạp nhờ sự hội tụ của 3 yếu tố cần thiết: một nguồn nhiệt, hoặc hơi nóng, ôxy và nhiên liệu. Nhiên liệu có thể là bất kỳ loại hợp chất hyđrocacbon thường được tìm thấy trong môi trường dầu khí. Thậm chí bụi dễ cháy cũng có thể là nhiên liệu cho một vụ cháy tia lửa. Khi nhiên liệu và không khí ở tỉ lệ hoà trộn thích hợp, hiện tượng đánh lửa có thể xuất hiện từ nhiều nguồn nhiệt khác nhau, ví dụ như hàn, các tia lửa từ công cụ, động cơ đang hoạt động, v.v…
3. Các vụ cháy tia lửa khác với các vụ cháy nhiên liệu.
Các vụ cháy tia lửa và cháy nhiên liệu là hai dạng rủi ro khác nhau, và việc phân biệt giữa hai dạng cháy này là rất quan trọng bởi những lý do an toàn khác nhau. Các vụ cháy tia lửa có nhiên liệu hạn chế, có khoảng thời gian diễn ra rất nhanh, điển hình chỉ khoảng vài giây, và tự dập tắt. Ngược lại, các vụ cháy nhiên liệu kéo dài lâu hơn và tiếp tục cháy đến khi nào vẫn còn nguồn nhiên liệu.
Do các vụ cháy tia lửa và cháy nhiên liệu xuất hiện những rủi ro khác nhau, chúng đòi hỏi những phương tiện chống cháy (Flame Resistant – FR) và phương tiện bảo vệ cá nhân (Personal Protective Equipment – PPE) ở mức độ khác nhau. Các vụ cháy nhiên liệu yêu cầu chủ yếu là quần áo bảo hộ, ví dụ như bộ quần áo chuyên dụng, nặng hơn trong ngành xây dựng. Bộ quần áo thứ hai, hoặc là các trang phục chống cháy hàng ngày, có thể giúp giảm thiểu những tổn thương do các vụ cháy tia lửa cũng như thoải mái, dễ thở hơn cho phép người lao động ngành xây dựng có thể sử dụng thoải mái trong toàn bộ thời gian làm việc.
Thực tế, những cán bộ kỹ thuật dầu khí cần hiểu tường tận về những rủi ro cụ thể mà họ phải đối mặt trong khi làm việc với những rủi ro bắt nguồn từ các vụ cháy tia lửa hoặc cháy nhiên liệu. Đặc biệt là những cán bộ kỹ thuật làm việc tại các đường ống dẫn khí trong các đường ống ngầm, nên cân nhắc các biện pháp bảo hộ chống cháy đặc biệt, trong khi những người làm việc xung quanh khu vực có những rủi ro cháy tia lửa có thể sử dụng bộ quần áo chống cháy hàng ngày loại thứ hai, với các loại sợi vải dễ chịu khác nhau, bao gồm cả vải bò. Chuyên gia an toàn cần phải tiến hành đánh giá rủi ro tại những khu vực làm việc để xác định được yêu cầu về mức độ an toàn của phương tiện bảo vệ cá nhân cần thiết.
4. Tổn thương cháy tia lửa có thể tăng lên do quần áo không chống cháy.
– Nguyên nhân chủ yếu của một vụ cháy gồm ba bước cơ bản:
– Ngọn lửa ban đầu khiến vật liệu (ví dụ như, quần áo không chống cháy) bị phá huỷ, hoặc phân huỷ, thành những phân tử nhỏ hơn và bay hơi vào trong các hơi khí nhiên liệu.
– Nhiên liệu phản ứng với ôxy trong không khí và tạo thành các phân tử nhẹ, nóng và hoạt tính, gọi là các gốc tự do.
– Nhiệt và các gốc tự do tạo ra sẽ khiến vật liệu phân huỷ mạnh hơn (ví dụ như, quần áo không chống cháy) và tạo ra nhiên liệu bổ sung – sau đó là chuỗi phản ứng của ba yếu tố cháy.
Thời điểm trong một vụ cháy tia lửa, bất cứ loại quần áo làm việc không chống cháy nào cũng có thể đóng vai trò là nhiên liệu và đánh lửa cũng như sẽ tiếp tục cháy ngay cả sau khi nguồn đánh lửa đã bị gỡ bỏ. Đây là lúc phải hô khẩu hiệu “Dừng lại (Stop), Cởi bỏ (Drop), và Lăn (Roll)” bởi vì quần áo cá nhân không chống cháy sẽ còn tiếp tục cháy cho đến khi họ cởi bỏ chúng ra. Một bộ quần áo sẽ có thể cháy khá lâu sau khi kết thúc một vụ cháy tia lửa ngắn, hậu quả là các tổn thương bỏng trên da sẽ nặng hơn khi sử dụng vải có sợi không chống cháy.
5. Tổn thương cháy tia lửa có thể giảm bớt bằng quần áo chống cháy.
Quần áo chống cháy có hai vai trò chủ chốt trong việc bảo vệ những người lao động dầu khí:
– Nó có thể tự dập tắt để giảm nhẹ tổn thương do bỏng sau khi nguồn đánh lửa bị loại bỏ.
– Nó giúp cách nhiệt để giảm bớt khả năng bị cháy lần thứ hai.
Quá trình cháy có nhiều giai đoạn phức tạp, và do đó có rất nhiều cơ hội để quần áo chống cháy có thể cản được ngọn lửa. Không giống như tiêu chuẩn, quần áo không chống cháy, quần áo chống cháy được thiết kế đặc biệt để làm gián đoạn một hoặc vài bước cần thiết để ngọn lửa lan truyền. Một cách đơn giản, quần áo chống cháy loại bỏ nhiên liệu ra khỏi ba yếu tố cơ bản của quá trình cháy.
Tiến xa hơn, một chương trình về phương tiện bảo vệ cá nhân được nghiên cứu với loại sợi vải được chứng nhận là chống cháy cho những trang phục hàng ngày là rất quan trọng để bảo vệ bản thân, thành viên trong nhóm của bạn, chống lại những tổn thương tiềm ẩn khi xảy ra cháy tia lửa bất ngờ. Nó cũng đơn giản như việc lựa chọn mặc một bộ quần áo cho một ca làm việc khác, nhưng lại có ý nghĩa trong việc giúp bảo vệ một sinh mạng.
6. Không phải tất cả quần áo chống cháy là phù hợp để bảo vệ khỏi những vụ cháy tia lửa.
Xác định loại quần áo chống cháy phù hợp nhất cho rủi ro cụ thể và môi trường làm việc của bạn là một nhiệm vụ quan trọng, tuy nhiên cũng có những tiêu chuẩn công nghiệp hỗ trợ quá trình lựa chọn này. Hiệp hội Phòng Cháy Quốc gia (National Fire Protection Association – NFPA) đã đưa ra những hướng dẫn và tiêu chuẩn để hỗ trợ ngành. NFPA 2112 là tiêu chuẩn ngành về các loại quần áo chống cháy để bảo vệ người lao động trong các ngành công nghiệp chống lại cháy tia lửa, đưa ra những hướng dẫn đã được kiểm định rõ ràng.
Một yêu cầu của NFPA 2112 là để kiểm định cháy tia lửa được tiến hành trong vòng 3 giây với tiêu chuẩn đạt/không đạt là ở mức 50% cháy toàn bộ cơ thể theo các thông số thử nghiệm của ASTM F1930 (Tiêu chuẩn phương pháp thử nghiệm đối với đánh giá quần áo chống cháy để bảo vệ chống lại cháy tia lửa sử dụng công cụ hình nộm mô phỏng).
NFPA 2113 là Tiêu chuẩn về lựa chọn, bảo quản, sử dụng và bảo dưỡng các loại quần áo chống cháy để bảo vệ người lao động trong các ngành công nghiệp chống lại các phơi nhiễm nhiệt trong thời gian ngắn. NFPA 2113 có rất nhiều thông tin đa dạng, hầu hết có sẵn với ngôn ngữ phổ biến về phân tích rủi ro nơi làm việc.
Việc tham khảo các tiểu chuẩn tương tự như NFPA 2112 và các rủi ro cháy tia lửa là rất quan trọng. Các tiêu chuẩn quần áo chống cháy với các rủi ro khác, ví dụ như cháy hồ quang (Arc flash – AR), sử dụng các phân nhóm ở hệ mét, ví dụ như phương tiện bảo vệ cá nhân nhóm 2. Quần áo chống cháy được thiết kế cho cháy hồ quang và cháy tia lửa có những đặc tính khác biệt, mà đôi khi không phân biệt được qua các rủi ro, vì vậy tìm kiếm các chứng chỉ phù hợp cho các rủi ro cháy tia lửa là một bước quán trọng trong việc lựa chọn phương tiện bảo vệ cá nhân hiệu quả nhất để giảm thiểu tổn thương do bỏng.
7. Không phải tất cả quần áo chống cháy đều có khả năng bảo vệ giống nhau.
Sợi vải là yếu tố quan trọng duy nhất của quần áo khi sử dụng để bảo vệ chống cháy. Hiện có rất nhiều loại sợi vải chống cháy trên thị trường; tuy nhiên, mỗi loại sợi vải chống cháy lại có tác dụng khác nhau. Việc có kiến thức chuyên sâu về nhà sản xuất sợi vải chống cháy – uy tín, lịch sử, và công nghệ – cũng như khoa học cụ thể được sử dụng để có được những đặc tính bảo vệ chống cháy cho quần áo bảo hộ.
Tuy nhiên, chất lượng chống cháy không thể nhìn thấy được, vì vậy cần phải kiểm định hiệu quả của quần áo chống cháy. Đối với những người lao động dầu khí phơi nhiễm với rủi ro cháy tia lửa, việc có một quần áo bảo hộ lao động hàng ngày theo NFPA 2112 là điểm quan trọng đầu tiên. Tuy nhiên, vì tất cả các loại sợi vải bị cháy dưới 50% đều có thể được cấp chứng chỉ, việc biết được chính xác giá trị % cháy toàn thân theo kiểm nghiệm ASTM F1930 là rất quan trọng, và cần hiểu rõ được những sự khác biệt này.
8. Bảo dưỡng tốt là chìa khoá cho việc sử dụng hiệu quả quần áo chống cháy.
Bảo quản và bảo dưỡng không chỉ giúp kéo dài tuổi thọ của quần áo chống cháy – nó còn rất cần thiết để cho phép quần áo có thể bảo vệ người lao động với hiệu quả cao nhất khi xảy ra cháy tia lửa. Cần bảo dưỡng quần áo chống cháy tốt, bổ sung bằng sợi vải chống cháy phù hợp nếu cần, và giữ sạch sẽ, bởi vì các chất ô nhiễm dễ cháy có thể làm giảm hiệu quả sử dụng của nó. Kiểm tra nhà cung cấp quần áo hoặc sợi vải chống cháy để có được những hướng dẫn bảo quản và bảo dưỡng phù hợp. Một vài khu vực làm việc có thể khiến quần áo không thể tránh khỏi việc dính bẩn, nhưng đối với những nhiệm vụ bụi bẩn hơn, cần cân nhắc việc sử dụng quần áo chống cháy dùng một lần thay cho quần áo chống cháy hàng ngày để làm giảm bớt bụi bẩn.
Những người lao động dầu khí thường làm việc trong những khu vực có tồn tại rủi ro cháy tia lửa. Việc hiểu rõ các rủi ro và những khía cạnh khác nhau của những vụ cháy tia lửa và những phương án đã được kiểm định để bảo vệ người lao động là những bước đầu tiên trong việc tạo ra một môi trường làm việc an toàn cho những ngành công nghiệp then chốt này.
Biên dịch: Việt Thắng
(Nguồn tin: OSH)
