Dây an toàn
Loại hình dây an toàn và công dụng
Dây an toàn có nhiều loại, có thể phân chúng thành 3 loại chính dưới đây:
a. Dây an toàn thông thường:
Có kết cấu cơ bản gồm 4 bộ phận chính: Dây bụng, dây treo, móc và các khóa, khuy khóa (xem Hình 13.16).
– Dây bụng thường làm bằng các loại dây dẹt, dệt bằng các loại sợi tổng hợp: Polyeste (PET) hay Polyamit (PA). Để tăng độ an toàn và tạo cảm giác dễ chịu. Dây bụng còn được gắn thêm đai đệm.
– Dây treo thường được làm bằng các loại dây tròn Ф: 14,16 mm, bện bằng sợi tổng hợp PA. Dây treo thường có chiều dài khoảng 1,2 – 1,8 m.
– Móc và khoá được làm bằng thép.
Dây an toàn kiểu này được dùng phổ biến ở nhiều công việc trên cao trong ngành xây dựng và điện như lắp ráp kết cấu, sửa chữa hoặc thay thế các bộ phận hư hỏng trên cột điện… Kiểu dây này gọn nhẹ, dễ sử dụng, song hạn chế tầm hoạt động của người dùng.
b. Dây an toàn toàn thân (dây đỡ cả người)
Về kết cấu, dây an toàn toàn thân khác với dây an toàn thông thường ở chỗ thay vì có dây bụng thì dây này có các dây chằng qua chân và vai. Các dây này được liên kết với dây bụng hoặc với nhau để khi rơi ngã, người dùng được đỡ lơ lửng bởi nhiều dây nên lực giật bị giảm đi do được phân bổ lên nhiều bộ phận của cơ thể. Dây an toàn toàn thân được dùng tại những vị trí cao, không có kết cấu để móc phù hợp với dây an toàn thông thường. Ngoài ra ở những vị trí này còn khó có chỗ để người lao động đứng thao tác: Nổ mìn phá đá trên các vách núi, sơn sửa các thành tàu lớn, nhà cao tầng… Lúc này dây an toàn còn đóng vai trò là công cụ lao động.
c. Dây an toàn có thêm các kết cấu bổ trợ
Loại dây này có kết cấu cơ bản như dây thông thường, song có gắn thêm cơ cấu bổ trợ.
Cơ cấu này khá đa dạng, song tựu trung lại chúng được sử dụng để giảm lực giật tác động lên người và mở rộng phạm vi hoạt động của người dùng. Dưới đây là một số loại cơ cấu bổ trợ cho dây an toàn:
– Cơ cấu hấp thụ năng lượng;
– Cơ cấu tự co;
– Cơ cấu điều chỉnh độ dài dây treo;
– Móc di động gắn trên dây định vị hoặc móc di động điều chỉnh độ dài dây treo (xem Hình 13.18).
Yêu cầu chất lượng đối với dây an toàn
Để đảm bảo hiệu quả sử dụng, dây an toàn không được tuột hoặc bị đứt khi người mang dây rơi ngã. Ngoài ra dây còn phải có khả năng giảm chấn tốt để không gây chấn thương cho người sử dụng. Để đạt được yêu cầu trên, dây an toàn cùng các cơ cấu đủ bền để chịu được thử kéo đứt, thử tĩnh (thử kéo) và động. Cụ thể về yêu cầu này đối với dây an toàn thông thường được trình bày ở bảng 13.10.
Kiểm tra chất lượng dây an toàn
Dây an toàn là PTBVCN có công dụng đặc biệt liên quan trực tiếp đến tính mạng người lao động, nên khi xuất xưởng, trước và trong quá trình sử dụng phải kiểm tra nghiêm ngặt chất lượng của nó:
a. Kiểm tra chất lượng khi xuất xưởng: Kiểm tra chất lượng khi xuất xưởng do nhà sản xuất đảm nhiệm và phải tiến hành đối với tất cả các chỉ tiêu theo tiêu chuẩn (xem bảng XV.10). Hiện tại ở Việt Nam chỉ có Viện Nghiên cứu KHKT Bảo hộ lao động mới có đủ điều kiện thiết bị để thử nghiệm và kiểm tra chất lượng của dây an toàn (xem Hình 13.19).
b. Kiểm tra chất lượng trước và trong quá trình sử dụng
Dây an toàn có các chi tiết làm bằng kim loại và vật liệu tổng hợp. Các vật liệu này dễ bị suy giảm độ bền theo thời gian do tác dụng của độ ẩm, nhiệt độ, ánh nắng… Do vậy trước khi sử dụng và sau một khoảng thời gian sử dụng (thường là 6 tháng), phải kiểm tra chất lượng của dây an toàn. Việc kiểm tra này do người sử dụng lao động, đôi khi người lao động trực tiếp thực hiện. Thông thường việc kiểm tra được thực hiện một cách đơn giản:
– Thử tĩnh: Dùng bao cát hoặc khối bêtông có trọng lượng 250 kg treo vào dây an toàn trong 5 phút, nếu không thấy sờn đứt, khoá móc biến dạng có nguy cơ tuột là được.
– Thử động: Buộc bao cát nặng 75 kg vào dây an toàn, móc dây an toàn lên giá giữ và thả rơi 3 lần, nếu không thấy phát hiện hư hỏng là được.
Một số điều lưu ý khi lựa chọn, sử dụng và bảo quản dây an toàn
a. Lựa chọn: Căn cứ vào yêu cầu của công việc và xem xét kỹ lưỡng Catalog (hoặc giấy giới thiệu sản phẩm), chọn đúng dây an toàn cần dùng. Ngoài ra cần biết rõ chất lượng sản phẩm thông qua văn bản công bố hợp chuẩn, hợp quy hoặc kết quả kiểm định chất lượng.
b. Sử dụng: Trong quá trình sử dụng dây an toàn, người lao động phải:
– Thường xuyên kiểm tra, xem xét chất lượng của dây: Xem xét dấu hiệu sờn, đứt của dây và các mối liên kết, xem xét khả năng hoạt động của móc treo đặc biệt lưu ý độ nẩy của lò xo gài trong móc hoặc các chốt hãm.
– Hãy lưu ý thời gian sử dụng của dây: Đối với các loại dây tốt (dây treo và dây bụng làm bằng các loại dây dệt hoặc bện từ sợi PET hoặc PA), thời gian sử dụng chỉ khoảng
3 năm, còn đối với các loại dây không tốt (dây treo làm bằng dây bện từ sợi polypropylen), thời gian sử dụng chỉ khoảng 1 năm.
– Móc dây an toàn vào vị trí chắc chắn ngay phía trên vị trí thao tác sao cho chiều cao rơi là nhỏ nhất và thuận lợi cho công việc.
c. Bảo quản: Cần giữ gìn dây an toàn sạch sẽ, để ở nơi khô ráo cách xa nguồn nhiệt và ánh nắng chiếu thẳng.
(Nguồn tin: Tài liệu Bảo hộ lao động, 2012)
