Những rủi ro thường gặp về điện gây mất an toàn cho người lao động

Các mối nguy hiểm về điện có thể xảy ra bất cứ lúc nào – từ dây dẫn bị hỏng, mạch điện quá tải, môi trường ẩm ướt cho đến quy trình không đúng cách. Hiểu rõ những rủi ro này và thực hiện các biện pháp phòng ngừa là điều cần thiết để bảo vệ người lao động trong mọi ngành công nghiệp phụ thuộc vào điện năng.

Trong môi trường làm việc hiện đại, điện năng cung cấp năng lượng cho hầu hết mọi thứ, nhưng lại là một trong những mối nguy hiểm nhất mà người lao động phải đối mặt. Các mối nguy hiểm về điện có thể xuất hiện ở những nơi không ngờ tới, từ dây dẫn bị lỗi đến mạch điện quá tải, có thể gây thương tích nghiêm trọng hoặc thậm chí tử vong. Hiểu rõ những rủi ro này và học cách phòng ngừa chúng là điều cần thiết đối với mọi ngành công nghiệp phụ thuộc vào thiết bị điện.

Hệ thống dây điện bị lỗi và dây cáp hở

Thường gặp ở: công trường xây dựng, nhà kho và nhà máy sản xuất.

Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tai nạn điện là hệ thống dây điện bị hư hỏng hoặc bảo trì kém. Dây cáp bị sờn, các mối nối lỏng lẻo hoặc dây dẫn hở có thể gây ra điện giật hoặc cháy nổ. Những mối nguy hiểm này thường không được chú ý cho đến khi xảy ra sự cố, đặc biệt là ở các cơ sở cũ hoặc trong quá trình cải tạo. Việc kiểm tra thường xuyên và sửa chữa kịp thời đóng vai trò quan trọng trong việc giữ cho hệ thống an toàn và đáng tin cậy.

Mạch điện quá tải

Thường gặp ở: văn phòng, nhà máy và xưởng làm việc.

Cắm quá nhiều thiết bị vào một ổ cắm hoặc dây nối dài có thể gây quá tải mạch điện, tạo ra hiện tượng tích tụ nhiệt và nguy cơ cháy nổ. Người lao động thường mắc lỗi này khi cần vận hành nhiều dụng cụ hoặc máy móc cùng một lúc. Sử dụng ổ cắm điện có cầu dao và phân bổ tải điện đúng cách có thể ngăn ngừa những tình huống nguy hiểm này.

Môi trường ẩm ướt

Thường gặp ở: khu vực chế biến thực phẩm, công trình xây dựng ngoài trời và các hoạt động vệ sinh, làm sạch.

Không bao giờ để nước và điện tiếp xúc với nhau, nhưng nhiều nơi làm việc lại để hệ thống điện tiếp xúc với độ ẩm. Sàn nhà ướt, rò rỉ nước hoặc ngưng tụ xung quanh ổ cắm và dây cáp làm tăng nguy cơ bị điện giật. Bộ ngắt mạch chống rò rỉ điện (GFCI) và vỏ chống thấm nước giúp giảm thiểu mối nguy hiểm này, tuy nhiên việc đào tạo người lao động luôn cảnh giác với các mối nguy hiểm liên quan đến độ ẩm đóng vai trò vô cùng quan trọng.

Dây nối dài bị hỏng

Thường gặp ở: khu vực làm việc tạm thời, các sự kiện và khu vực bảo trì.

Dây nối dài rất tiện lợi nhưng thường bị lạm dụng. Vặn xoắn, uốn cong hoặc kéo lê dây trên bề mặt gồ ghề sẽ làm hỏng lớp cách điện và làm lộ dây dẫn. Người lao động có thể không nhận ra dây không an toàn cho đến khi phát ra tia lửa điện hoặc gây giật điện. Bảo quản đúng cách, kiểm tra trước khi sử dụng và thay thế ngay lập tức các dây bị hư hỏng có thể ngăn ngừa tai nạn.

Quy trình khóa/gắn thẻ không đúng cách

Thường gặp ở: các nhà máy sản xuất, xưởng bảo trì và các công ty điện lực.

Khi tiến hành sửa chữa máy móc hoặc mạch điện, yêu cầu trước tiên là cần phải ngắt điện hoàn toàn. Việc không tuân thủ quy trình khóa/gắn thẻ có thể khiến nguồn năng lượng được cấp lại ngoài ý muốn, gây nguy hiểm cho người lao động. Mỗi năm, hàng trăm người lao động gặp thương tích do thiết bị bất ngờ được cấp điện trở lại trong quá trình sửa chữa. Việc áp dụng quy trình khóa/gắn thẻ đúng cách, kết hợp với dán nhãn rõ ràng và duy trì giao tiếp hiệu quả giữa các bên liên quan, sẽ góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, tăng cường kiểm soát và nâng cao trách nhiệm của người lao động.

Tiếp xúc với đường dây điện trên cao

Thường gặp ở: công trường xây dựng, trong nông nghiệp và hoạt động bảo trì ngoài trời.

Đường dây điện hàng nghìn vôn trên cao có thể gây tử vong ngay cả khi không tiếp xúc trực tiếp. Công nhân vận hành cần cẩu, thang nâng hoặc thang có thể vô tình di chuyển quá gần các đường dây này. Giữ khoảng cách an toàn và đánh dấu khu vực đường dây điện trong khi làm việc ngoài trời là những cách đơn giản nhưng hiệu quả phòng tránh những tai nạn thương tâm.

Thiết bị nối đất kém

Thường gặp ở: phân xưởng, nhà máy công nghiệp và phòng thí nghiệm.

Nối đất dẫn năng lượng điện không mong muốn xuống đất một cách an toàn. Khi hệ thống nối đất bị thiếu hoặc hư hỏng, điện có thể truyền qua các bề mặt kim loại, dụng cụ hoặc thậm chí qua cơ thể người. Những nguy cơ vô hình này đòi hỏi thiết bị phải được kiểm tra thường xuyên. Kiểm tra hệ thống nối cần được đưa vào kế hoạch bảo trì định kỳ nhằm ngăn ngừa điện giật và cháy nổ.

Dụng cụ điện bị lỗi

Thường gặp ở: xưởng sửa chữa, công trường xây dựng và dây chuyền sản xuất.

Dụng cụ cầm tay và dụng cụ điện có thể bị hao mòn nhanh chóng trong quá trình sử dụng công nghiệp. Vỏ bị nứt, dây bị mòn hoặc công tắc bị hỏng đều có thể gây ra điện giật. Người lao động cần kiểm tra dụng cụ trước mỗi lần sử dụng và loại bỏ ngay lập tức các thiết bị bị lỗi khỏi hoạt động công việc. Đầu tư vào các dụng cụ cách điện chất lượng cao góp phần làm giảm đáng kể khả năng xảy ra tai nạn.

Tĩnh điện và tia lửa điện

Thường gặp ở: nhà máy hóa chất, nhà máy lọc dầu và xưởng sơn.

Trong một số ngành công nghiệp, ngay cả một tia lửa nhỏ cũng có thể đốt cháy khí hoặc hơi dễ cháy. Tĩnh điện tích tụ khi các vật liệu cọ xát vào nhau, tạo ra các nguồn gây cháy vô hình. Người lao động xử lý nhiên liệu, bột hoặc dung môi phải kiểm soát tĩnh điện thông qua dây nối đất, kiểm soát độ ẩm và thông gió thích hợp. Những biện pháp phòng ngừa nhỏ này có thể ngăn ngừa các vụ nổ thảm khốc.

Thiếu đào tạo về điện

Thường gặp ở: các doanh nghiệp nhỏ, bộ phận bảo trì và các đội thi công.

Thiếu kiến ​​thức là một trong những nguyên nhân cơ bản lớn nhất gây ra tai nạn điện. Khi công nhân không hiểu về định mức điện áp, cầu dao hoặc thiết bị bảo vệ, họ có nhiều khả năng thực hiện các thao tác tắt không an toàn. Đào tạo an toàn điện giúp nhân viên nhận biết các mối nguy hiểm và sử dụng thiết bị đúng cách. Một đội ngũ được trang bị đầy đủ kiến ​​thức là tuyến phòng thủ mạnh mẽ nhất chống lại các rủi ro về điện.

Điện áp thấp không có nghĩa là rủi ro thấp

Thường gặp ở: văn phòng, các trung tâm dữ liệu và phòng điều khiển.

Nhiều người cho rằng hệ thống điện áp thấp an toàn, nhưng ngay cả 50 vôn cũng có thể gây hại trong một số điều kiện nhất định. Phóng tĩnh điện, đoản mạch hoặc thiết bị điện tử bị lỗi vẫn có thể gây bỏng hoặc gây cháy. Người lao động nên xử lý tất cả các hệ thống điện một cách cẩn trọng, bất kể chúng nhỏ đến mức nào.

Nổ hồ quang điện

Thường gặp ở: bảng điện, phòng phân phối điện và các khu vực có máy móc lớn

Hồ quang điện xảy ra khi điện phóng qua không khí giữa các dây dẫn, giải phóng nhiệt và ánh sáng cực mạnh. Vụ nổ này có thể đạt đến nhiệt độ cao hơn bề mặt mặt trời, gây bỏng nặng và mù lòa. Người lao động mở bảng điện đang hoạt động hoặc sử dụng dụng cụ kim loại gần thiết bị đang hoạt động phải đối mặt với rủi ro lớn nhất. Việc được trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân chống hồ quang và giữ khoảng cách an toàn trong quá trình bảo trì giúp ngăn ngừa những sự cố chết người này.

Cầu dao điện hỏng

Thường gặp ở: các tòa nhà thương mại, nhà máy và phòng điều khiển.

Cầu dao điện được thiết kế để ngắt nguồn điện khi xảy ra sự cố. Khi chúng không hoạt động đúng cách do thời gian sử dụng kéo dài, ăn mòn hoặc bảo trì kém, hệ thống điện có thể quá nóng và gây cháy. Việc kiểm tra và thay thế thường xuyên các cầu dao điện đã cũ rất quan trọng nhằm giữ cho hệ thống điện luôn an toàn và đáng tin cậy.

Sử dụng dây dẫn tạm thời không đúng cách

Thường gặp ở: công trường xây dựng, mặt bằng thi công tổ chức sự kiện và các dự án cải tạo.

Dây dẫn tạm thời thường được lắp đặt nhanh chóng để cấp điện cho các dụng cụ hoặc đèn, nhưng chúng có thể dễ dàng bị rối, quá tải hoặc hư hỏng. Những hệ thống này đặc biệt rủi ro vì chúng thiếu sự bảo vệ của hệ thống dây dẫn cố định. Sử dụng cáp chịu tải nặng được thiết kế cho mục đích công nghiệp và kiểm tra chúng hàng ngày giúp giảm nguy cơ bị điện giật và cháy nổ.

Lớp cách điện trên cáp bị hỏng

Thường gặp ở: các cơ sở cũ, mặt bằng thi công ngoài trời và môi trường nhiều máy móc.

Khi lớp cách điện trên cáp điện bị mòn, nó sẽ làm lộ ra các dây dẫn điện có thể gây giật điện cho bất kỳ ai chạm vào chúng. Nhiệt, hóa chất và ma sát đều có thể làm suy giảm lớp cách điện theo thời gian. Người lao động nên thường xuyên kiểm tra cáp xem có vết nứt hoặc điểm mềm nào không và thay thế ngay lập tức những cáp bị hư hỏng để giữ an toàn cho hệ thống.

Bảo vệ chống rò rỉ điện không đúng cách

Thường gặp ở: môi trường ẩm ướt, dụng cụ điện ngoài trời và máy phát điện di động

Rò rỉ điện xảy ra khi điện thoát khỏi đường dẫn bình thường và chuyền qua các bề mặt không mong muốn, thường là qua cơ thể người. Nếu không có biện pháp bảo vệ chống rò rỉ điện đúng cách, những sự cố này có thể gây tử vong. Bộ ngắt mạch chống rò rỉ điện (GFCI) phát hiện sự mất cân bằng và ngay lập tức ngắt điện, ngăn ngừa hầu hết các thương tích do điện giật.

Cần cẩu trên cao và nhiễu đường điện

Thường gặp ở: kho bãi vận chuyển, các nhà máy sản xuất và khu vực thi công xây dựng.

Cần cẩu, thang nâng và tời thường hoạt động gần đường dây điện, khiến việc tiếp xúc ngẫu nhiên có thể gây chết người. Thiết bị kim loại có thể dẫn điện tức thì, gây nguy hiểm cho cả người vận hành và công nhân dưới mặt đất. Việc đánh dấu rõ ràng các mối nguy hiểm về điện và duy trì khoảng cách an toàn trong quá trình nâng hạ là những bước quan trọng để tránh những tai nạn này.

Công việc không đúng thẳm quyền liên quan đến điện

Thường gặp ở: các doanh nghiệp nhỏ, các xưởng sửa chữa và bộ phận bảo trì.

Người lao động không đủ trình độ đôi khi cố gắng tự sửa chữa các sự cố điện, nghĩ rằng điều đó sẽ tiết kiệm thời gian hoặc tiền bạc. Tuy nhiên, việc sửa chữa không đúng cách có thể khiến hệ thống không ổn định hoặc nguy hiểm. Chỉ thợ điện có bằng cấp mới được phép xử lý việc lắp đặt, sửa chữa hoặc điều chỉnh điện. Xử lý công việc không đúng thẩm quyền là một trong những cách nhanh nhất để biến vấn đề nhỏ thành mối nguy hiểm lớn.

Ngăn ngừa thương tích do điện: Tạo lập nơi làm việc an toàn hơn

Bảo vệ người lao động khỏi các mối nguy hiểm về điện bắt đầu bằng nhận thức và hành động. Kiểm tra thường xuyên, bảo trì thiết bị đúng cách và dán nhãn rõ ràng các mạch điện tạo môi trường làm việc an toàn hơn. Đào tạo người lao động nhận biết rủi ro và báo cáo hư hỏng ngay lập tức giúp ngăn chặn các vấn đề trước khi trở nên nghiêm trọng. Người sử dụng lao động phải cung cấp các dụng cụ cách điện, sử dụng GFCI khi cần thiết và khuyến khích thói quen kiểm tra nguồn điện trước khi bắt đầu làm việc.

Các chương trình an toàn nên bao gồm các minh hoạ thực hành và diễn tập khẩn cấp. Người lao động biết cách ngắt điện nhanh chóng hoặc phản ứng với điện giật có thể tạo nên sự khác biệt giữa tình huống suýt xảy ra tai nạn và thảm kịch. Bằng cách kết hợp đào tạo, giao tiếp và công nghệ an toàn hiện đại, các tổ chức có thể thiết lập môi trường làm việc nơi điện năng thúc đẩy năng suất, chứ không tiềm ẩn nguy hiểm.

Biên dịch: Bích Hà