Làm việc ở tư thế đứng: Thông tin cơ bản

Đứng là một tư thế tự nhiên của con người và bản thân tư thế này không gây ra nguy cơ đặc biệt gì về sức khỏe. Tuy nhiên, làm việc ở tư thế đứng về cơ bản có thể gây đau nhức bàn chân, sưng tấy cẳng chân và các vấn đề liên quan đến sức khỏe khác. Đó là những phàn nàn chung của những người bán hàng, người vận hành máy, công nhân làm việc tại các dây chuyền lắp ráp và những người lao động khác mà đối với họ công việc đòi hỏi thời gian đứng kéo dài.

Làm việc ở tư thế đứng có thể trở thành một vấn đề nghiêm trọng ra sao?

Cơ thể người chịu ảnh hưởng bởi sự bố trí sắp xếp khu vực làm việc và bởi những nhiệm vụ mà người lao động thực hiện khi đang đứng. Việc sắp xếp trạm làm việc, công cụ và sắp đặt các khóa, phương tiện điều khiển và hiển thị mà người lao động cần đến để vận hành hoặc quan sát sẽ xác định, và như một quy tắc, giới hạn các tư thế mà người lao động có thể thực hiện khi đang đứng. Rút cuộc, người lao động có rất ít tư thế để chọn lựa, và bản thân các tư thế đó cũng trở nên cứng nhắc và thiếu linh hoạt. Những hạn chế kể trên làm cho người lao động cảm thấy ít tự do để có thể di chuyển và cũng ít cơ hội thay đổi luân phiên các cơ được sử dụng khi làm việc. Sự thiếu linh hoạt trong việc lựa chọn tư thế góp phần tạo nên những vấn đề về sức khỏe.

Các điều kiện kể trên thường xuất hiện tại nơi thiết kế công việc không xét đến các đặc điểm về cơ thể con người.

Những nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe là gì?

Giữ cho cơ thể ở tư thế thẳng đứng đòi hỏi tới nỗ lực đáng kể về cơ bắp. Tư thế đứng làm giảm đáng kể lượng máu cung cấp cho các cơ bắp chịu tải. Lưu lượng máu không phù hợp nhanh chóng làm gia tăng mệt mỏi và gây đau nhức tại các cơ ở cẳng chân, lưng và cổ (những cơ sử dụng để duy trì tư thế thẳng đứng).

Người lao động không những phải chịu sự căng cơ mà còn cả những trạng thái khó chịu khác. Tư thế đứng kéo dài và thường xuyên, không được nghỉ ngơi bằng cách đi lại, có thể gây xuống máu ở cẳng chân và bàn chân. Khi tư thế đứng diễn ra liên tục trong khoảng thời gian dài sẽ gây ra viêm tĩnh mạch. Hiện tượng sưng viêm này có thể tiến triển theo thời gian, trở thành bệnh mãn tính và gây giãn tĩnh mạch rất đau đớn. Đứng quá lâu cũng có thể làm cho các khớp ở cột sống, háng, đầu gối và bàn chân tạm thời không thể di chuyển hoặc bị khóa. Hiện tượng bất động này có thể dẫn đến các bệnh thấp khớp sau này gây ra thoái hóa, phá hủy gân và dây chằng (các cấu trúc gắn cơ với xương).

Một số khuyến nghị nhằm cải thiện việc thiết kế nơi làm việc là gì?

Tại nơi làm việc được thiết kế phù hợp, người lao động có cơ hội lựa chọn các tư thế làm việc cân bằng phù hợp và thay đổi thường xuyên giữa các tư thế này.

Các loại bàn và ghế dài dùng khi làm việc cần có khả năng điều chỉnh. Khả năng điều chỉnh độ cao là điểm đặc biệt quan trọng để giúp trạm làm việc phù hợp với kích thước cơ thể của cá nhân người lao động và nhiệm vụ riêng biệt của từng người. Khả năng điều chỉnh đảm bảo người lao động có cơ hội tiến hành công việc ở tư thế cơ thể đạt được độ cân bằng. Nếu trạm làm việc không thể điều chỉnh được, thì cần xem xét các mặt phẳng để nâng người lao động thấp hoặc các bệ đỡ mặt trạm công tác đối với những người lao động cao lớn.

Tổ chức không gian làm việc cũng là một khía cạnh quan trọng cần chú ý. Cần có đủ khoảng trống để di chuyển xung quanh và để thay đổi tư thế. Lắp đặt các thanh tì chân hoặc các chỗ để chân di động giúp người lao động chuyển trọng lượng cơ thể từ chân này sang chân kia. Đỡ khuỷu tay để tiến hành công việc chính xác, giúp giảm căng thẳng ở phần trên cánh tay và phần cổ. Các tính năng điều khiển và công cụ cần đặt ở vị trí sao cho người lao động có thể vươn người dễ dàng và không cần phải vặn hay cúi người.

Nếu có thể, cần cung cấp một chỗ ngồi để người lao động có thể thực hiện công việc của mình cả ở tư thế đứng và ngồi. Ghế ngồi cần đặt người lao động ở độ cao phù hợp với dạng công việc thực hiện. Chỗ ngồi tại nơi làm việc mở ra rất nhiều tư thế và giúp người lao động linh hoạt hơn trong khi làm việc.

Sự linh hoạt và có nhiều tư thế đa dạng để lựa chọn sẽ mang lại lợi ích gấp đôi. Số lượng các cơ tham gia trong quá trình làm việc tăng lên cân bằng với sự phân bổ lực lên các phần khác nhau của cơ thể. Do vậy, có ít sự căng lên từng cơ và khớp riêng biệt để duy trì tư thế thẳng đứng. Thay đổi các tư thế cơ thể cũng làm tăng khả năng cung cấp máu tới các cơ đang làm việc. Cả hai đều góp phần vào việc giảm bớt sự mệt mỏi toàn diện.

Thiết kế công việc có thể giảm thiểu được những ảnh hưởng của làm việc ở tư thế đứng như thế nào?

Các nguyên tắc cơ bản của thiết kế việc làm phù hợp dành cho việc làm ở tư thế đứng là:

– Thay đổi các tư thế làm việc thường xuyên để làm việc ở một tư thế chỉ diễn ra trong khoảng thời gian ngắn.

– Tránh cúi, kéo căng và vặn người.

– Nhịp độ công việc phù hợp.

– Cho phép người lao động nghỉ giải lao thư giãn; hoặc tập thể dục cũng có thể phát huy tác dụng.

– Cung cấp chỉ dẫn về các thực hành công việc chính xác và sử dụng các giờ nghỉ giải lao.

– Cho phép người lao động có một khoảng thời gian điều chỉnh khi họ quay lại làm việc sau kỳ nghỉ hoặc sau thời gian nghỉ ốm, để họ có thể dần quay lại với nhịp độ làm việc bình thường.

Thực hành công việc có thể giảm thiểu được những ảnh hưởng của việc làm ở tư thế đứng như thế nào?

Một thiết kế nơi làm việc phù hợp kết hợp cùng một công việc được thiết kế phù hợp sẽ giúp làm việc ở tư thế cân bằng mà không cần kéo căng cơ thể một cách không cần thiết. Mặc dù kết quả thực hiện nhiệm vụ thực tế phụ thuộc vào người lao động (bao gồm cách người lao động đứng, chuyển động hoặc nâng nhấc),  nhưng các thực hành công việc có thể làm cho công việc trở nên an toàn hơn hoặc ẩn chứa nhiều nguy cơ hơn. Việc đào tạo và huấn luyện giúp từng cá nhân làm việc an toàn hơn.

Điều quan trọng là người lao động được thông báo về các nguy cơ liên quan đến sức khỏe tại nơi làm việc. Thực tế đây là yêu cầu mang tính pháp lý. Người lao động cần hiểu các chuyển động và tư thế nào của cơ thể làm tăng sự không thoải mái và các điều kiện gây ra một chút gì đó không thoái mái cũng có thể dẫn đến thương tích mãn tính kéo dài. Việc giáo dục và huấn luyện người lao động cần bao gồm cả thông tin về việc làm thế nào để điều chỉnh được cách sắp xếp bố trị tại nơi làm việc phù hợp với nhu cầu của cá nhân.

Người lao động cần nhận thức được những khoảng thời gian nghỉ giải lao là nhân tố quan trọng trong công việc. Giờ nghỉ giải lao cần được sử dụng để thư giãn khi các cơ quá mệt mỏi, để đi lại khi cơ bị dính, đi bộ khi công việc ngăn cản khả năng của người lao động thay đổi tưu thế hoặc vị trí v.v… Người lao động cũng cần được khuyến khích báo cáo về những gì khiến họ chưa thoải mái trong quá trình thực hiện công việc. Điều này giúp điều chỉnh lại các điều kiện làm việc.

Tất cả các thành tố – giáo dục, huấn luyện và giám sát, kết hợp với đầu vào người lao động chủ động – có thể đem lại các thực hành công việc hợp lý. Cần lưu ý rằng công việc và nơi làm việc được thiết kế tốt là rất cần thiết đối với công việc lành mạnh và an toàn. Thiếu những thành tố này, các thực hành công việc sẽ không thể đem lại hiệu quả.

Ví dụ về trạm làm việc được thiết kế dành cho người lao động làm việc ở tư thế đứng là gì?

Nơi làm việc được thiết kế cần phù hợp với hình dạng và kích thước cơ thể khác nhau của người lao động và hỗ trợ để hoàn thiện các nhiệm vụ khác nhau.

Các nhiệm vụ khác nhau yêu cầu các độ cao bề mặt làm việc khác nhau:

– Công việc đòi hỏi độ chính xác, như viết hoặc tại dây chuyền lắp ráp điện tử – khoảng 5cm phía trên độ cao khuỷu tay; cần có công cụ hỗ trợ khuỷu tay.

– Công việc nhẹ nhàng, như trong dây chuyền lắp ráp hoặc các công việc cơ khí – khoảng từ 5 đến 10cm phía dưới độ cao khuỷu tay.

– Công việc nặng nhọc, yêu cầu các lực hướng xuống dưới, từ 20 đến 40 cm phía dưới độ cao khuỷu tay.

Người lao động có thể làm gì để giảm bớt sự không thoải mái khi làm việc ở tư thế đứng?

– Điều chỉnh độ cao của công việc tùy theo kích thước cơ thể, sử dụng chiều cao khuỷu tay như một quy ước.

– Tổ chức công việc để các thao tác vận hành thông thường được thực hiện trong tầm với.

– Luôn đối diện với đối tượng làm việc.

– Giữ cơ thể gần với công việc.

– Điều chỉnh nơi làm việc để có đủ khoảng trống thay đổi tư thế làm việc.

– Sử dụng thanh tì chân hoặc chỗ để chân di động để chuyển trọng lượng cơ thể từ chân này sang chân kia.

– Sử dụng một chỗ ngồi bất cứ khi nào có thể trong khi đang làm việc, hoặc tối thiểu khi tiến độ công việc cho phép nghỉ ngơi.

Người lao động cần tránh điều gì khi đang làm việc ở tư thế đứng?

– Tránh với ra phía sau đường vai. Đổi chân để giáp mặt với đối tượng.

– Tránh với quá điểm thoải mái.

– Tránh với phía trên đường vai.

Những điều nên và không nên làm liên quan đến giầy dép?

Bàn chân của bạn chỉ có thể thoải mái khi:

– Đi loại giầy dép không làm thay đổi hình dạng của bàn chân.

– Chọn loại giầy ôm chắc chắn vào gót chân. Nếu phía sau của chiếc giầy quá rộng hoặc quá mềm, thì chiếc giầy sẽ bị trượt, gây mất cân bằng và đau nhức chân.

– Đi loại giầy có thể thoải mái cử động ngón chân cái. Hiện tượng đau và mỏi sẽ xảy ra nếu giầy quá hẹp hoặc quá nông.

– Bảo đảm chọn loại giầy có hỗ trợ uốn vòng cung, vì nếu không có thể gây ra bẹt bàn chân.

– Đi giầy buộc dây.

– Buộc chặt dây trên mu bàn chân. Bàn chân được bảo vệ khỏi trượt bên trong giầy.

– Dùng dụng cụ hỗ trợ đi giầy nếu bị yếu phần xương phía trên bàn chân.

– Sử dụng đế trong có đệm chống sốc khi làm việc trên mặt sàn kim loại hoặc xi-măng.

– Chọn loại giầy dép tùy theo nguy cơ tại nơi làm việc.

– Chọn giầy dép an toàn, nếu được yêu cầu, có chứng nhận của CSA và được xếp loại nguy cơ phù hợp. Tìm hiểu tài liệu giải thích về ATVSLĐ liên quan đến giày dép an toàn để biết rõ thông tin.

– Chọn lựa giầy dép có tính đến sự vừa vặn và thoải mái của cá nhân. Thử giầy và đi lại một lúc trước khi mua.

– Không đi giầy đế bằng. Gót cao một chút có thể làm giảm căng lên dây chằng và cho phép đi lại và đứng dễ dàng hơn.

– Không đi giày có gót cao. Có rất nhiều khuyến nghị, nhưng thường thì phần gót cần có đế lớn và thấp hơn từ 4 đến 6 cm (1.6 đến 2.4 inches). Thường khi đứng, gót giầy cần không cao quá từ 2 đến 2.5 cm (khoảng 1 inch).

Khuyến nghị về sàn nhà xưởng tại nơi làm việc là gì?

– Giữ cho khu vực làm việc sạch sẽ.

– Tránh đứng trên sàn xi măng hoặc sàn kim loại. Đối với công việc làm ở tư thế đứng thì nên thực hiện trên sàn gỗ hoặc sàn phủ cao su.

– Đảm bảo sàn nhà xưởng không dốc và không trơn trượt.

– Sàn nhà xưởng bằng xi măng hoặc kim loại thì cần trải thảm. Các cạnh nghiêng trên thảm giúp tránh vấp.

– Không sử dụng thảm mút cao su. Quá êm có thể gây ra mệt mỏi và tăng nguy cơ vấp ngã.

Biên dịch: Bích Hà

(Nguồn tin: ccohs.ca)