Những rủi ro sức khỏe thường gặp trong ngành xây dựng
Ngành xây dựng đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong xã hội hiện đại. Nó là trụ cột để tạo ra cơ sở hạ tầng cần thiết cho bất kỳ xã hội hiện đại nào bao gồm đường xá, cầu cống, nhà ở, trường học, bệnh viện và nhiều hơn nữa. Ngoài ra, ngành xây dựng đóng một vai trò lớn trong nền kinh tế của đất nước, nó tạo ra hàng triệu việc làm từ lao động trực tiếp trên công trường xây dựng cho đến các công việc gián tiếp trong các ngành liên quan như sản xuất vật liệu xây dựng, dịch vụ tư vấn, thiết kế. Nhưng bên cạnh đó, ngành xây dựng với tính chất lao động đặc thù – tính chất công việc ngoài trời, nặng nhọc, tiếp xúc với nhiều loại vật liệu độc hại và điều kiện làm việc khắc nghiệt trong thời gian làm việc kéo dài, nên luôn tiềm ẩn nhiều rủi ro ảnh hưởng đến sức khỏe của người lao động (NLĐ). Dưới đây là những rủi ro sức khỏe thường gặp trong ngành xây dựng và các biện pháp giảm thiểu hiệu quả:
Mất thính lực do tiếng ồn: Các máy móc công cụ hạng nặng, các thiết bị di động và các nguồn gây tiếng ồn có hại khác hiện diện tại nhiều công trường xây dựng, ảnh hưởng trực tiếp đến NLĐ. Việc tiếp xúc lâu dài với các loại tiếng ồn này có thể gây tổn thương thính giác và suy giảm chức năng nghe của công nhân xây dựng. Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến giảm hoặc mất thính lực tạm thời và nghiêm trong hơn là dẫn đến mất thính lực vĩnh viễn.
Người sử dụng lao động (NSDLĐ) nên ưu tiên các chương trình bảo vệ cơ quan thính giác, bao gồm: đánh giá mức độ tiếp xúc tiếng ồn, áp dụng các biện pháp kỹ thuật để giảm tiếng ồn và cung cấp cho NLĐ các thiết bị bảo vệ thính lực như nút tai hoặc chụp tai. Nên tiến hành đo thính lực định kỳ để theo dõi sức khỏe thính giác của NLĐ.
Bệnh về hô hấp do ô nhiễm không khí: Các hoạt động xây dựng như khoan cắt, đập phá, vận chuyển vật liệu… giải phóng một lượng lớn bụi, khí độc hại và các chất ô nhiễm khác vào không khí. Việc hít phải thường xuyên các chất này gây ra nhiều bệnh về hô hấp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của công nhân xây dựng. Các bệnh về hô hấp thường gặp: Viêm đường hô hấp trên; viêm phế quản; hen suyễn; bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD); ung thư phổi.
NSDLĐ nên cung cấp các biện pháp bảo vệ hô hấp phù hợp với loại chất gây ô nhiễm. Đào tạo đầy đủ về cách sử dụng, bảo dưỡng và cất giữ phương tiện bảo vệ cần thiết để đảm bảo hiệu quả của thiết bị.
Căng thẳng và mệt mỏi do tiếp xúc với nhiệt độ cao: Làm việc trong điều kiện thời tiết nắng nóng, NLĐ thường xuyên phải đối mặt với căng thẳng và mệt mỏi do tiếp xúc với nhiệt độ cao. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng đến hiệu suất làm việc mà còn gây ra nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng như say nóng, say nắng, kiệt sức, đau đầu, chóng mặt, co thắt cơ, ngất xỉu, sốc nhiệt…
Các biện pháp can thiệp đơn giản và hiệu quả để đề phòng căng thẳng và mệt mỏi do tiếp xúc với nhiệt độ cao bao gồm tự điều chỉnh nhịp độ làm việc, bù nước và sử dụng quần áo bảo vệ cá nhân. Cho phép NLĐ nghỉ giải lao thường xuyên trong các khu vực có bóng râm hoặc mát mẻ sẽ làm chậm quá trình tích nhiệt trong cơ thể do làm việc trong thời gian dài. Cung cấp quạt, máy phun sương ở mỗi khu vực nghỉ ngơi, cung cấp quần áo làm việc rộng rãi, sáng màu, thoáng khí và đảm bảo có đủ nước mát cho NLĐ có thể làm giảm căng thẳng sức khỏe nghề nghiệp cho NLĐ.
Làm việc trong điều kiện thời tiết nắng nóng, người lao động thường xuyên phải đối mặt với căng thẳng và mệt mỏi do tiếp xúc với nhiệt độ cao. Ảnh: P.Long
Ngã từ trên cao: Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và thương tích nghiêm trọng trong ngành xây dựng. Các yếu tố nguy cơ gây ngã cao xuất phát từ: môi trường làm việc không an toàn (giàn giáo không chắn chắn, sàn thao tác không có lan can an toàn,…), thiếu trang bị bảo hộ lao động (không đội mũ bảo hiểm, dây an toàn,..), thiếu kiến thức an toàn lao động. Ngã cao có thể gây ra những hậu quả nặng nề về thể chất như: tổn thương xương khớp, chấn thương sọ não, tổn thương nội tạng, tàn tật, trong nhiều trường hợp nặng dẫn đến tử vong. Do đó, nó còn để lại những hậu quả tâm lý lâu dài cho NLĐ và gia đình.
Tất cả các khu vực, vị trí làm việc có nguy cơ ngã cao đều cần có các biện pháp kiểm soát an toàn phù hợp để ngăn ngừa tai nạn ngã cao. Có thể phòng ngừa những trường hợp này bằng việc trang bị thiết bị an toàn phù hợp tại công trường, bao gồm dây an toàn, lan can, lưới an toàn… Điều quan trọng là phải kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị an toàn thường xuyên để đảm bảo chúng luôn hiệu quả và đào tạo NLĐ về an toàn khi làm việc trên cao.
Rối loạn cơ xương: Đây là một vấn đề sức khỏe phổ biến và gây ảnh hưởng lớn đến người lao động trong ngành xây dựng. Nâng vật nặng, chuyển động lặp đi lặp lại, tư thế làm việc không phù hợp, tiếp xúc với rung động và các yếu tố môi trường làm việc khắc nghiệt là những nguyên nhân chính gây ra các rối loạn cơ xương. Các biểu hiện thường gặp như: đau lưng dưới; cổ vai gáy; khớp gối; viêm bao gân,…
Sử dụng công cụ lao động thích hợp là một trong những giải pháp quan trọng nhất để phòng ngừa rối loạn cơ xương. Cơ giới hóa các hoạt động thủ công bằng cách sử dụng các công cụ và máy móc hỗ trợ nâng giúp giảm thiểu nguy cơ tổn thương cơ xương khi nâng vác vật nặng. Đào tạo nhân viên cách xử lý đúng các công cụ và vật liệu, thực hành tư thế nâng an toàn.
Tiếp xúc với hóa chất độc hại: Việc tiếp xúc thường xuyên và kéo dài với những hóa chất độc hại nếu không được bảo hộ đầy đủ có thể gây ra nhiều bệnh lý nghiêm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống và hiệu suất làm việc. Các chất độc hại thường gặp trong ngành xây dựng như: Bụi, silic, amiăng, kim loại nặng, các dung môi hữu cơ, formaldehyde,… Người lao động tiếp xúc kéo dài với các hóa chất độc hại có thể mắc một số bệnh liên quan đến đường hô hấp, bệnh về da, bệnh về hệ thần kinh, thận và ung thư.
NSDLĐ phải tiến hành đánh giá rủi ro kỹ lưỡng để xác định khả năng tiếp xúc và thực hiện các biện pháp kiểm soát phù hợp, bao gồm: cung cấp phương tiện bảo vệ cá nhân, đảm bảo hệ thống thông gió phù hợp và thực hiện xử lý và thải bỏ các vật liệu nguy hại đúng quy định.
Sử dụng thường xuyên hoặc quá mức các công cụ rung: Việc sử dụng thường xuyên hoặc quá mức các công cụ rung trong ngành xây dựng có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực lên hệ thần kinh, mạch máu, xương khớp, dẫn đến các bệnh lý nghề nghiệp nguy hiểm. Các tác hại chính phải kể đến như: hội chứng Raynaud, rối loạn thần kinh ngoại vi, viêm khớp, rối loạn tuần hoàn, rối loạn giấc ngủ.
NSDLĐ có thể kiểm soát rủi ro bằng cách lựa chọn các công cụ và thiết bị có độ rung thấp, phù hợp với công việc cần thực hiện. Tăng khoảng cách giữa các máy rung và có các biện pháp thích hợp để ngăn chặn sự truyền rung giữa các nguồn khác nhau. Thường xuyên kiểm tra các thiết bị và máy móc để đảm bảo chúng hoạt động hiệu quả và không có sai sót để tránh rung động mạnh. Đào tạo NLĐ về cách sử dụng máy đúng cách và điều chỉnh mức độ rung phù hợp để đảm bảo an toàn lao động. Hạn chế tiếp xúc với rung động trong thời gian dài bằng cách luân phiên NLĐ ở những khu vực sử dụng liên tục hoặc thường xuyên các công cụ rung.
Việc giải quyết các rủi ro về sức khỏe nghề nghiệp trong ngành xây dựng là rất quan trọng đối với sức khỏe NLĐ, đòi hỏi sự nỗ lực của cả NLĐ và NSDLĐ. Bằng việc thực hiện đầy đủ các biện pháp an toàn, chúng ta có thể tạo ra một môi trường làm việc an toàn, lành mạnh, góp phần bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng cuộc sống của NLĐ.
Viện KH An toàn và Vệ sinh lao động
