Trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại an toàn lao động tại Malaysia

Trí tuệ nhân tạo (AI) không còn là một khái niệm xa vời chỉ giới hạn trong các phòng thí nghiệm công nghệ, mà đang dần định hình lại cách chúng ta làm việc, sinh sống và quan trọng hơn cả là cách chúng ta giữ an toàn tại nơi làm việc.

Tại Malaysia, AI đang nổi lên như một công cụ mạnh mẽ trong lĩnh vực an toàn vệ sinh lao động, cung cấp các giải pháp thông minh, chủ động nhằm giảm thiểu rủi ro tại nơi làm việc và nâng cao sức khỏe cho người lao động.

Tuy nhiên, con đường hướng tới việc áp dụng toàn diện vẫn còn ở giai đoạn đầu, nhiều tổ chức đang thận trọng tìm hiểu tiềm lực hiện có trong khi lo ngại về chi phí, bảo mật dữ liệu và mức độ sẵn sàng của lực lượng lao động.

Hành trình của Malaysia trong các sáng kiến ​​an toàn dựa trên AI phản ánh tham vọng to lớn hơn của quốc gia này trong khuôn khổ cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0. Như đã được nêu bật trong Lộ trình Trí tuệ Nhân tạo Quốc gia (2021–2025), AI được coi là yếu tố then chốt trong các lĩnh vực rủi ro cao như dầu khí, xây dựng và sản xuất.

Mặc dù một số ngành công nghiệp đã có những bước đi tiên phong, nhưng nhìn chung, việc áp dụng công nghệ này tại Malaysia vẫn còn tụt hậu so với các quốc gia dẫn đầu khu vực và toàn cầu như Singapore và Hoa Kỳ.

Một số tập đoàn lớn đã và đang dẫn đầu, như trong ngành dầu khí, PETRONAS đã bắt đầu sử dụng hệ thống bảo trì dự đoán dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) để giám sát tình trạng thiết bị theo thời gian thực.

Những công cụ này giúp phát hiện lỗi trước khi chúng trở nên nghiêm trọng, cho phép kịp thời sửa chữa, không chỉ tiết kiệm chi phí mà còn bảo vệ tính mạng con người. Trong ngành xây dựng, máy bay không người lái điều khiển bằng AI và công nghệ thị giác máy tính đang được thử nghiệm để phát hiện các cấu trúc không an toàn hoặc các hành vi tiềm ẩn rủi ro của người lao động, từ đó nâng cao mức độ giám sát an toàn.

Các nhà sản xuất đa quốc gia tại Malaysia cũng đã bắt đầu tích hợp AI vào các quy trình an toàn của họ, với công nghệ thiết bị có thể đeo trên người theo dõi tình trạng sức khoẻ của người lao động và các mối nguy hại từ môi trường.

Tuy nhiên, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, xương sống của nền kinh tế Malaysia, đã và đang phải đối mặt với những thách thức khó khăn hơn. Ngân sách hạn chế và thiếu nhận thức đã làm chậm quá trình áp dụng AI của họ, bất chấp những lợi ích lâu dài có thể mang lại.

Giá trị của AI-Đào tạo nhập vai và học tập cá nhân hóa

Điểm mạnh lớn nhất của AI nằm ở khả năng xử lý lượng lớn dữ liệu và dự đoán các mối nguy hiểm trước khi chúng xảy ra.

Các phương pháp an toàn truyền thống thường phản ứng với các sự cố sau khi chúng đã xảy ra. AI đảo ngược cách tiếp cận đó, tạo thế chủ động, giúp tiết kiệm thời gian, tiền bạc và quan trọng nhất là tính mạng con người.

Ví dụ, trong hoạt động khoan dầu ngoài khơi, hệ thống AI có thể phát hiện các dấu hiệu sớm về sự cố thiết bị, cho phép can thiệp từ rất lâu trước khi tai nạn xảy ra.

Tương tự như vậy, máy bay không người lái được trang bị AI tại các công trường xây dựng hiện có thể cảnh báo công nhân không đeo phương tiện bảo vệ cá nhân phù hợp hoặc xác định giàn giáo không ổn định trước khi xảy ra sự cố.

Đào tạo và giáo dục cũng đang được cách mạng hóa. Đã qua rồi thời đại của những bài giảng đơn điệu và các slide trình chiếu. AI hiện hỗ trợ các mô phỏng thực tế ảo (VR) sống động, cho phép người lao động tương tác với các bản sao kỹ thuật số của những nguy cơ trong thế giới thực.

Các đội xây dựng có thể khám phá ảo một công trường cao tầng và thực hành phát hiện các mối nguy hiểm tiềm ẩn, trong khi công nhân giàn khoan dầu có thể diễn tập các tình huống khẩn cấp mà không cần đặt chân lên giàn khoan thực tế.

Những phương pháp tương tác này không chỉ tăng cường sự tham gia mà còn cải thiện đáng kể khả năng ghi nhớ kiến ​​thức và giảm chi phí đào tạo.

AI cũng cá nhân hóa việc học. Thay vì cung cấp cùng một mô-đun cho tất cả người lao động, AI có thể đánh giá điểm mạnh, điểm yếu của từng cá nhân, từ đó điều chỉnh nội dung an toàn cho phù hợp.

Điều này đảm bảo người lao động được đào tạo thông qua trực tiếp giải quyết những thiếu sót của họ, một phương pháp đã được chứng minh là hiệu quả trong những môi trường đòi hỏi độ chính xác cao như sản xuất chế tạo.

Rủi ro và những cân nhắc về đạo đức

Mặc dù vậy, công nghệ đầy hứa hẹn này không phải không có những mặt hạn chế, trong đó bảo mật dữ liệu là một mối quan ngại lớn.

Các hệ thống AI phụ thuộc vào lượng dữ liệu khổng lồ, thường bao gồm thông tin sức khỏe nhạy cảm của người lao động.

Điều quan trọng là các công ty phải đảm bảo tuân thủ Đạo luật Bảo vệ Dữ liệu Cá nhân (PDPA) của Malaysia và thực hiện các biện pháp an ninh mạng nghiêm ngặt để bảo vệ dữ liệu này. Ngoài ra còn tồn tại vấn đề về sự thiên vị của thuật toán.

Nếu AI được đào tạo trên dữ liệu không cân bằng hoặc không mang tính đại diện, ví dụ như dữ liệu chủ yếu từ nam giới, nó có thể bỏ sót các vấn đề an toàn cụ thể đối với nữ giới hoặc các nhóm thiểu số.

Để giải quyết vấn đề này, các tổ chức phải sử dụng các bộ dữ liệu toàn diện và tiến hành kiểm tra thường xuyên để đảm bảo tính công bằng và chính xác trong thông tin chi tiết do AI tạo ra. Hơn thế nữa, AI không nên được coi là sự thay thế cho chuyên môn của con người.

Mặc dù máy móc có thể xử lý và phân tích dữ liệu với tốc độ cao, nhưng chúng thiếu trực giác và bối cảnh, là thứ mà các chuyên gia an toàn mang lại. Do vậy, cần thiết duy trì cách tiếp cận cân bằng, trong đó AI hỗ trợ việc ra quyết định của con người.

AI có thể làm nổi bật một rủi ro tiềm ẩn, nhưng một cán bộ an toàn và sức khỏe được đào tạo bài bản phải đánh giá được mức độ nghiêm trọng của rủi ro và đưa ra quyết định hành động cần thiết.

Cân bằng giữa AI và chuyên môn của con người

Mặc dù việc tích hợp AI vào quản lý an toàn mang lại hiệu quả đầy hứa hẹn, các chuyên gia an toàn vẫn kêu gọi một cách tiếp cận cân bằng, không gạt bỏ phán đoán của con người.

Cảnh báo về việc quá phụ thuộc vào các công cụ AI trong thực hiện nhiệm vụ như đánh giá rủi ro hoặc điều tra tai nạn, ông Muhammad Assrull bin Shahrom, Giám đốc phụ trách An toàn, sức khỏe và môi trường tại Công ty Turner International cho biết: “Thực sự có nguy cơ về việc nhân viên an toàn trở nên quá phụ thuộc vào phần mềm hoặc ứng dụng dựa trên AI. Điều này có thể dẫn đến suy giảm các kỹ năng tư duy phản biện, vốn rất cần thiết cho việc ra quyết định hiệu quả trong môi trường làm việc có nhịp độ nhanh. Sau cùng, các nhà tuyển dụng nên bắt đầu đặt câu hỏi về việc cần thiết phải tuyển dụng cán bộ phụ trách an toàn và sức khỏe nếu họ tin rằng công cụ AI có thể thay thế hoàn toàn những người này”.

Tương tự như vậy, ông Mohd Faizal Mohd Rosli, cán bộ an toàn và sức khỏe tại công ty Samsung C&T Corporation UEM Construction JV, nhấn mạnh giá trị thực tiễn của AI đối với quản lý an toàn dựa trên hệ thống, đặc biệt là trong các lĩnh vực có nhịp độ nhanh như xây dựng: “Các dự án xây dựng diễn ra nhanh chóng và việc duy trì hồ sơ an toàn toàn diện có thể là một gánh nặng. Với nhiều tiêu chuẩn ISO cần tuân thủ, AI có thể hợp lý hóa các nhiệm vụ lặp đi lặp lại như cập nhật sổ tay an toàn và kế hoạch môi trường. Điều này giúp các cán bộ an toàn có thêm thời gian để tập trung vào các lĩnh vực quan trọng hơn như điều tra và kiểm soát nguy hiểm theo thời gian thực”.

Để Malaysia hoàn toàn áp dụng AI trong an toàn lao động, cần có một nỗ lực phối hợp trên phạm vi toàn quốc. Quan hệ đối tác giữa chính phủ và ngành công nghiệp có thể đóng vai trò quan trọng.

Những dự án thí điểm do các cơ quan như: Tổ chức An sinh Xã hội (SOCSO) và Viện An toàn và sức khỏe nghề nghiệp quốc gia (NIOSH) thực hiện có thể cung cấp bằng chứng thực tế về những gì đem lại hiệu quả, từ đó định hướng các chính sách và tiêu chuẩn.

Các quy định rõ ràng và hướng dẫn đạo đức cũng hết sức cần thiết để quản lý việc sử dụng AI một cách có trách nhiệm tại nơi làm việc. Nâng cao kỹ năng cho lực lượng lao động cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Khi AI ngày càng được tích hợp vào các hoạt động hàng ngày, cả người lao động và cán bộ an toàn đều phải học cách diễn giải những hiểu biết từ AI và áp dụng chúng một cách hiệu quả.

Việc đào tạo kỹ năng số và kiến ​​thức cơ bản về trí tuệ nhân tạo nên là một phần của kế hoạch phát triển nguồn nhân lực trong tương lai.

Hỗ trợ tài chính đóng vai trò quan trọng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Các khoản trợ cấp, hỗ trợ và ưu đãi có thể giúp các doanh nghiệp nhỏ đầu tư vào các công cụ AI, nếu không có những hỗ trợ này thì việc ứng dụng AI thực sự nằm ngoài tầm với.

Các chiến dịch tuyên truyền cộng đồng cũng hỗ trợ nâng cao nhận thức về tiết kiệm chi phí và lợi ích an toàn lâu dài, giúp nhiều doanh nghiệp thực hiện bước đầu tiên hướng tới các hệ thống an toàn thông minh hơn.

Cục An toàn và sức khỏe nghề nghiệp (DOSH) Malaysia đã tích cực ủng hộ việc áp dụng công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, bao gồm cả trí tuệ nhân tạo AI, để hiện đại hóa khung an toàn lao động tại Malaysia. Trong một tuyên bố năm 2023, DOSH nhấn mạnh: “Các công nghệ tiên tiến như phân tích dự đoán và tự động hóa đóng vai trò then chốt để đạt được mục tiêu sáng kiến Vision Zero – Tầm nhìn không tai nạn lao động của Malaysia”.

Tóm lại, AI nắm giữ tiềm năng chuyển đổi mạnh mẽ đối với lĩnh vực an toàn và sức khỏe nghề nghiệp của Malaysia. Từ phân tích dự đoán đến đào tạo chuyên sâu, AI hứa hẹn một tương lai nơi các mối nguy hiểm tại nơi làm việc không chỉ được quản lý mà còn được dự đoán và ngăn ngừa.

Với sự kết hợp đúng đắn giữa đầu tư, quy định và giáo dục, Malaysia có thể dẫn đầu khu vực trong việc xây dựng môi trường làm việc an toàn hơn, thông minh hơn và vững chãi hơn trong kỷ nguyên số.

Biên dịch: Bích Hà