Điều chỉnh tăng cường thính giác trung ương trong quá trình phục hồi ở người lao động mắc chứng ù tai

Ù tai là tình trạng tai tiếp nhận âm thanh mà không có nguồn âm ở bên ngoài. Đây là cảm giác nghe bất thường dưới dạng tiếng rì rầm, tiếng vọng hay tiếng rít, ảnh hưởng tới một hoặc cả hai bên tai. Đối với nhiều người mắc chứng suy giảm thính lực, ù tai có thể làm giảm đáng kể chất lượng cuộc sống và khả năng làm việc. Trong hai nghiên cứu được mô tả trong báo cáo này, một mô hình mới được phát triển gần đây với tên gọi “tăng cường thính giác trung ương” (central auditory gain) đã được sử dụng để tích hợp các dữ liệu thông thường và dữ liệu bệnh lý vào chung một khung lý thuyết nghiên cứu.

Đã có những phỏng đoán rằng “tăng cường thính giác trung ương” là một cơ chế thông thường của hệ thính giác giúp điều chỉnh các phản ứng khi điều kiện âm học thay đổi. Ví dụ, mức độ nhạy cảm thính giác tăng lên khi thính giác mất đi và giảm đi khi thính giác được kích thích. Hiện tượng này đã được ghi nhận ở người trưởng thành với sức nghe thông thường. Tuy nhiên, khi tiến hành đo thính lực, chúng ta chủ yếu mới chỉ tiến hành các đánh giá chủ quan về cường độ mà chưa đặt ra các câu hỏi về sự tồn tại và khu vực tác động của cơ chế tăng cường thính giác trung ương.

Mục tiêu của nghiên cứu thứ nhất là chứng minh sự tồn tại của cơ chế tăng cường thính giác trung ương và xác định khu vực tác động về mặt chức năng của cơ chế này. Hai nhóm người trưởng thành với sức nghe thông thường được đeo nút tai hoặc thiết bị tạo ồn trong một tuần. Họ được kiểm tra trước và sau khi mất thính giác (do đeo nút tai) hoặc thính giác bị kích thích (do thiết bị tạo ồn) bằng một bộ dụng cụ đánh giá thính lực bao gồm các phép đo từ ốc tai tới vỏ não thính giác. Các kết quả chỉ ra rằng hệ thống thính giác điều chỉnh một cách hiệu quả các phản ứng tùy theo điều kiện âm thanh (mất âm hoặc kích thích âm, mặc dù việc điều chỉnh ở mức độ thấp hơn trong trường hợp bị kích thích), và rằng các điều chỉnh không xảy ra ở cấp độ ngoại vi (tức là trong ốc tai) mà ở trong vỏ não thính giác, tức là, ở cấp cao nhất của hệ thống thính giác. Trên thực tế, trong nghiên cứu của chúng tôi, không phát hiện được thay đổi nào xảy ra dưới cấp này. Do đó, dữ liệu của chúng tôi đều củng cố thông tin về sự tồn tại của hiện tượng điều chỉnh tăng cường thính giác của thần kinh trung ương.

Mục tiêu của nghiên cứu thứ hai là kiểm tra khả năng điều chỉnh tăng cường thính giác trung ương ở những người trưởng thành mắc chứng ù tai. Trên thực tế, đã có ý kiến cho rằng cơ chế tăng cường thính giác trung ương ở đối tượng này là một biểu hiện thích nghi không tốt (theo cách mà cơ chế này phản ứng thái quá với các kích thích) và rằng cơ chế này có thể là nguyên nhân gây ù tai và mẫn cảm thính giác – trạng thái quá mẫn về thính giác. Mô hình đưa ra phỏng đoán rằng chứng ù tai phản ánh sự tăng hoạt động thần kinh tự phát, trong khi mẫn cảm thính giác phản ánh sự tăng hoạt động thần kinh gây ra bởi âm thanh bên ngoài. Về cơ bản, sự tăng cường thính giác trung ương dường như chuyển đổi một cách mãn tính ở những người mắc chứng ù tai và mẫn cảm thính giác, và cấu thành cơ chế sinh lý bệnh học chính ở bệnh rối loạn thính giác. Nếu suy luận này là đúng, sự bình thường trở lại của các cơ chế thích ứng tăng cường thính giác phải được thể hiện thông qua giảm độ mẫn cảm quan sát thấy trong phép đánh giá về cường độ âm và thậm chí là giảm mức độ ù tai.

Trong nghiên cứu thứ hai, đối tượng tham gia bao gồm những người mắc chứng ù tai, có thể mất hay không mất thính lực. Họ được đeo thiết bị phát tiếng ồn trong 3 tuần. Các phép đo thính giác và kiểm tra tâm lý được thực hiện trước thí nghiệm, sau khi đeo thiết bị phát tiếng ồn 1 tuần, 3 tuần, và 1 tháng sau khi thí nghiệm kết thúc. Các kết quả thí nghiệm cho thấy việc đeo thiết bị tạo tiếng ồn làm giảm mức độ nhạy cảm với âm thanh ở bên ngoài và làm giảm chứng ù tai. Kết quả khả quan hơn ở nhóm không bị mất thính lực. Cường độ chủ quan của chứng ù tai và sự xáo trộn chứng bệnh này gây ra trong cuộc sống hàng ngày, như được xác định qua thang điểm trực quan, cũng giảm đi theo quá trình điều trị. Những phát hiện ban đầu là kết quả từ một nghiên cứu chung kết hợp hai nhiệm vụ khác nhau (cường độ âm của chứng ù tai và các hàm cường độ âm) liên quan tới sự điều chỉnh cường độ âm (âm thanh bên ngoài và âm thanh nghe thấy do ù tai) có thể xuất phát từ cùng một cơ chế, thông thường ở một trường hợp và bệnh lý ở trường hợp còn lại. Nhìn chung, các dữ liệu cho thấy cơ chế tăng cường thính giác trung ương, xuất hiện ở các đối tượng thử nghiệm với sức nghe bình thường, có thể được áp dụng một cách hiệu quả trong đánh giá khách quan mức độ cải thiện sau khi sử dụng thiết bị tạo tiếng ồn ở những người mắc chứng ù tai và mẫn cảm thính giác.

Xem chi tiết tại liệu: Tại đây (pdf 2,188KB)

Biên dịch: Hoàng Phương

(Nguồn tin: IRSST)